بهره‌مندی از مدل تصمیم‌گیری چندمعیاره TOPSIS در ارزیابی پیامدهای محیط‏زیستی پالایشگاه‌های نفت (مطالعه موردی: پالایشگاه نفت فوق سنگین خوزستان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات خوزستان، گروه علوم محیط‌زیست، ارزیابی و آمایش سرزمین

2 استادیار گروه محیط‌زیست، دانشکده کشاورزی و منابع‌طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد میبد

3 استادیار گروه بهداشت حرفه‌ای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم و پزشکی همدان، همدان

چکیده

یکی از شاخص‏های مهم اجرایی در کشورهای توسعه‏یافته و در حال توسعه در خصوص مدیریت محیط‏زیستی استفاده از روش ارزیابی پیامدهای محیط‏زیستی (EIA) به‏عنوان ابزار مهم مدیریتی در مطالعات محیط‏زیستی و کاهش آثار پروژه‌های صنعتی و رعایت اهداف توسعه پایدار است. در همین راستا پالایشگاه نفت فوق سنگین خوزستان در 7 کیلومتری شمال شهر آبادان در استان خوزستان به عنوان مطالعه موردی انتخاب شد. در این پژوهش، در ارزیابی پیامدهای محیط‏زیستی از روش دلفی و مدل‌ TOPSIS از مدل‌های تصمیم‏گیری چندمعیاره استفاده شد. مزیتTOPSIS  در ارزیابی آثار محیط‏زیستی، رتبه‌بندی آثار مثبت و منفی با استفاده از معیارهای متفاوت است. روش مناسب ارزیابی باید دارای معیارها و دستورالعمل‌هایی برای تعیین و درجه‌بندی شدت، دامنه و ... باشد. با استفاده از این روش در ارزیابی آثار محیط‏زیستی می‌توان گزینه (اثرات حاصل طرحی خاص) را براساس بی‌نهایت شاخص رتبه‌بندی کرد. دقت بالا و توانایی استفاده از نرم‌افزارهای صفحه‌گسترده از دیگر مزایای این روش هستند. تحقیق حاضر گامی به‏منظور معرفی روش‌های جدید ارزیابی آثار محیط‏زیستی و امکان کاربرد آن در فرایند EIA در ایران است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Application of TOPSIS in Environmental Impact Assessment of Oil Refineries (Case Study: Khouzestan Super Heavy Oil Refinery)

نویسندگان [English]

  • roghayeh makvandi 1
  • bizhan maghsoudlo 2
  • eraj mohamadfoam 3
چکیده [English]

Khouzestan super Heavy oil refinery, 7 km north of Abadan in Khouzestan province was chosen as a case study, in assessing the environmental impacts, by Delphi method and the TOPSIS, (a multi- criteria decision models). The advantage of TOPSIS in the environmental impacts assessment is ranking positive and negative effects by using different criteria. Appropriate method to assess the effects must have standards and guidelines for determining and ranking the intensity, range, and so on. By using this method in environmental impact assessment, infinitely alternative (the impacts of a specific plan) can be ranked based on the infinitely criteria. High accuracy and use of spreadsheet software are other advantages of this method. Present research is a step towards the introduction of new methods of environmental impact assessment and its application in the EIA process in Iran, which, however selecting the appropriate methodology has a long way to go (for lack of standards).
 
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • EIA
  • Oil refinery
  • Multi-criteria decision making
  • TOPSIS