بررسی عوامل تبیین کننده رفتار محیط زیستی هنرجویان کشاورزی استان زنجان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری ترویج و آموزش کشاورزی/ دانشگاه زنجان

2 دانشیار گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان

چکیده

تغییر رفتار انسان‌ها و حمایت و حفاظت آن‌ها از محیط‌زیست یکی از راه‌های جلوگیری از خسارت بیشتر به محیط‌زیست است. رفتارهای محیط‌زیستی نیز خود تحت تاثیر عوامل متعددی بوده که تحقیق توصیفی همبستگی حاضر با هدف بررسی عوامل تبیین‌کننده رفتار محیط‌زیستی هنرجویان کشاورزی صورت گرفت. ابزار تحقیق مشتمل بر پرسشنامه‌ای 4 بخشی بود که روایی آن با نظرسنجی از متخصصان تایید و با انجام بررسی مقدماتی با 30 هنرجو و محاسبه ضریب آلفای کرونباخ بالاتر از 8/0 برای بخش‌های مختلف حاصل شد. جامعه‏ آماری تحقیق را همه‌ هنرجویان هنرستان‌های کشاورزی استان زنجان در سال 1394 تشکیل می‌دادند (187 نفر) که بر مبنای جدول نمونه‌گیری کرجسی و مورگان و با استفاده از روش نمونه‌گیری طبقه‌ای تصادفی متناسب، 135 نفر گزینش و بررسی شدند. تحلیل داده‌ها با استفاده از آمارهای توصیفی و استنباطی به‌وسیله نرم‌افزار SPSS20 صورت گرفت. نتایج نشان داد که سطح رفتار حمایتی بیشتر هنرجویان (8/54 درصد) در خصوص حفاظت از محیط‌زیست در سطح متوسط ‏است. نتایج همبستگی نشان داد که رفتار حمایت از محیط‌زیست هنرجویان با دانش و نگرش محیط‌زیستی، سطح تحصیلات پدر، معدل، مطالعه کتاب و مجله درباره محیط‌زیست ارتباط مثبت و معنی‌داری دارد. نتایج تحلیل رگرسیونی نیز نشان داد که دو متغیر نگرش و دانش محیط‌زیستی هنرجویان در مجموع 2/54 درصد از واریانس رفتار هنرجویان را تبیین می‌کنند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Investigating Effective Factors on Pro- Environmental Behavior of Agricultural High School Students in Zanjan Province

نویسندگان [English]

  • Zahra Hooshmandan Moghaddam Fard 1
  • Ali Shams 2
  • Esmael Akhbar 1
1 Department of Agricultural Extension, Communication and Rural Development, Faculty of Agriculture, University of Zanjan, Zanjan, Iran
2 Department of Agricultural Extension, Communication and Rural Development, Faculty of Agriculture, University of Zanjan, Zanjan, Iran
چکیده [English]

Changing human behavior and their protection of the environment is one way to prevent further damage to the environment. Environmental behavior is also influenced by several factors that the aim of this descriptive correlational research was to investigate agricultural high school students' awareness, attitude, and behavior toward the environment. The research tool had three sections which its validity was confirmed by a panel of related experts. A pilot study was conducted and calculated alpha Cronbach was higher than 0.8 for different sections. The statistical population consists all 187 agricultural high school students in Zanjan Province which 135 of them were selected based on Krejcie and Morgan sampling table and applying randomized stratified sampling method. Data were analyzed by SPSS20 and using descriptive and inferential statistics. The findings indicated that 54.8 percent of students had an ordinal (mediate) pro-environment behavior. The results of correlation analysis revealed that there was a significantly positive relationship between students’ behaviors with their awareness and attitude, fathers’ education, average grade point and their level of study of books and magazine. Multiple regression analysis indicated that attitude and knowledge predict 54.2% of variation in the agricultural high school students' behavior toward the environment.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Pro-Environmental Behavior
  • Knowledge
  • Attitude
  • Agricultural high school
  • Zanjan Province

ادهمی، ع. و اکبرزاده، ا.1390. بررسی عوامل فرهنگی مؤثر بر حفظ محیط زیست شهر تهران (مطالعه موردی مناطق 5 و 18 تهران). فصلنامه جامعه‌شناسی مطالعات جوانان، 1: 37-48.

باصره، ن. و محمدی‌زاده، م. 1392. آگاهی، نگرش و رفتار زیست‌محیطی در جهت توسعه پایدار. سومین همایش ملی سلامت، محیط زیست و توسعه پایدار. 30 بهمن و اول اسفند 1392. دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس. 1-10.

حقیقتیان، م. 1393. تحلیلی بر رفتار زیست‌محیطی شهروندان اصفهان و عوامل مؤثر بر آن. مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای. 6(23)، 144-133.

رحمتی، ع. 1391. بررسی روند ارزیابی اثرات محیط زیستی در ایران چالش‌ها و راهکارها. محیط زیست و توسعه، 3(5): 15-23.

شمس، ع. و هوشمندان مقدم فرد، ز. 1394. عامل‌های مؤثر بر نگرش آموزگاران ابتدایی شهر زنجان در گنجاندن آموزش‏های کشاورزی و محیط‌زیست در برنامه‌های درسی، مجله پژوهش مدیریت آموزش کشاورزی، 7(34):42-50

صالحی، ص. و امام قلی، ل.1391. مطالعه تجربی رابطه آگاهی و رفتارهای محیط‌زیستی (مطالعه مناطق شهری و روستایی شهرستان سنندج)، مجله مسائل اجتماعی ایران 3(1): 147-121.

صالحی، ص. و پازُکی نژاد، ز. 1393. محیط‌زیست در آموزش عالی: ارزیابی دانش محیط‌زیستی دانشجویان دانشگاه‌های دولتی مازندران. مطالعات برنامه‌ریزی آموزشی، 2 (4): 221-199.

صالحی، ص.؛ قدمی، م. و همتی گویمی، ز. 1391. بررسی رفتارهای محیط‌زیستی در بین گردشگران ساحلی: مطالعه موردی: گردشگران ساحلی شهر بوشهر در ایام نوروز. مجله برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، 1(1): 35-58.

علوی مقدم، م. و دلبری، ا. 1387. ارزیابی میزان آگاهی دانشجویان مقطع کارشناسی از موضوع مدیریت مواد زاید جامد در محیط زیست. فناوری آموزش، 3(4): 309- 314.

فاضلی، م. و جعفرصالحی، س. 1392. شکاف نگرش، دانش و رفتار زیست‌محیطی گردشگران. فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات مدیریت گردشگری، 8(22): 137-161.

فرهمند، م.؛ شکوهی‌فر، ک و سیارخلج، ح. 1393. بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر رفتارهای زیست‌محیطی مورد مطالعه: شهروندان شهر یزد. مطالعات جامعه‌شناختی شهری، 4(10): 109-141.

محمدیان، م. و بخشنده، ق. 1393. بررسی عوامل مؤثر بر نگرش و قصد خرید سبز مصرف‌کنندگان. فصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات مدیریت، 23(75): 39-68.

منتی‌زاده، م. و زمانی، غ. 1391. سازه‌های مؤثر بر نگرش زیست‌محیطی کشاورزان شیراز برای حفظ منابع آب‌وخاک. پژوهش مدیریت آموزش کشاورزی. 20: 13-3.

نواح، ع. و فروتن کیا، ش. 1390. بررسی رابطه بین کنش عقلانی و رفتارهای محیط‌زیستی (موردمطالعه: جامعه شهری اندیمشک)، فصلنامه علمی محیط ‏زیست، 51: 78-69.

Andersson, H.; Tago, D. & Treich, N. 2014. Pesticides and health: A review of evidence on health effects, valuation of risks, and benefit‐cost analysis. Preference Measurement in Health, pp.1-61.

Aziz, A.A.; Sheikh, S.N.S.; Yusof, K.M.; Udin, A. & Yatim, J.M. 2012. Developing a structural model of assessing students’ knowledge-attitudes towards sustainability. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 56, pp.513-522.

Bonnett, M. 2002. Education for sustainability as a frame of mind. Environmental education research, 8(1), 9-20.

Bostan Budak, D.; Budak, F.; Zaimo Lu, Z.; Kekeç, S. & Yavuz Sucu, M. 2005. Behaviour and attitudes of students towards environmental issues at Faculty of Agriculture, Turkey. Journal of Applied sciences, 5, pp.1224-1227.

Burton, R.J. 2014. The influence of farmer demographic characteristics on environmental behaviour: A review. Journal of environmental management, 135, pp.19-26.

Deng, J.; Walker, G.J. & Swinnerton, G. 2006. A comparison of environmental values and attitudes between Chinese in Canada & Anglo-Canadians. Environment and Behavior, 38(1), pp.22-47.

Eilam, E. & Trop, T. 2012. Environmental Attitudes and Environmental Behavior—Which Is the Horse and Which Is the Cart? Sustainability, 4(9), pp.2210-2246.

Gun, S.; & Kan, M. 2009. Pesticide use in Turkish greenhouses: health and environmental consciousness. Polish Journal of Environmental Studies, 18(4), 607-615.

Hashemi, S. M.; & Damalas, C. A. 2010. Farmers' perceptions of pesticide efficacy: reflections on the importance of pest management practices adoption. Journal of Sustainable Agriculture, 35(1), 69-85.

Hawcroft, L.J. & Milfont, T.L. 2010. The use (and abuse) of the new environmental paradigm scale over the last 30 years: A meta-analysis.Journal of Environmental psychology, 30(2), pp.143-158.

Hay, R. 2006. Becoming Eco synchronous: part 2. Sustainable development, 14(1), 1-15.

Hussey, D.M. & Eagan, P.D. 2007. Using structural equation modeling to test environmental performance in small and medium-sized manufacturers: can SEM help SMEs?. Journal of Cleaner Production, 15(4), pp.303-312.

Kalantari, K.; Fami, H.S.; Asadi, A. & Mohammadi, H.M. 2007. Investigating factors affecting environmental behavior of urban residents: A case study in Tehran City-Iran. American journal of environmental sciences, 3(2), pp.67-74.

Kilbourne, W.E.; Beckmann, S.C.; Lewis, A. & Van Dam, Y. 2001. A multinational examination of the role of the dominant social paradigm in environmental attitudes of university students. Environment and Behavior, 33(2), pp.209-228.

Kollmuss, A. & Agyeman, J. 2002. Mind the gap: why do people act environmentally and what are the barriers to pro-environmental behavior?. Environmental education research, 8(3), pp.239-260.

Krejcie, R.V. & Morgan, D.W. 1970. Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30, 607-610

Larijani, M. & Yeshodhara, K. 2008. An empirical study of environmental attitude among higher primary school teachers of India and Iran. Journal of human ecology, 24(3), pp.195-200.

Nickerson, R.S. 2003. Psychology and Environmental Change, Erlbaum, Mahwah, NJ.

Rhead, R.; Elliot, M. & Upham, P. 2015. Assessing the structure of UK environmental concern and its association with pro-environmental behavior. Journal of Environmental Psychology, 43, pp.175-183.

Saka, A. & Sahinturk, A. 2013. Attitudes of prospective forest engineers and primary school teachers toward a sustainable environment. Polish Journal of Environmental Studies, 22(5), pp.1553-1557.

Shaikh Goodarzi, M.; Alizadeh shabani, A & Salman mahiny, A. 2012. Environmental impact assessment of Gorganrud watershed using landscapes degradation model. Journal of Natural environment, 65(2): 223-234.

Taskin, O. 2009. The environmental attitudes of Turkish senior high school students in the context of postmaterialism and the new environmental paradigm. International Journal of Science Education, 31(4), pp.481-502.

Vaughan, C.; Gack, J.; Solorazano, H.; & Ray, R. 2003. The effect on environmental education on schoolchildren, their parents, and community members: a study of intergenerational and intercommunity learning. The Journal of Environmental Education, 34 (3), 12-21.

Vicente-Molina, M.A.; Fernández-Sáinz, A. & Izagirre-Olaizola, J. 2013. Environmental knowledge and other variables affecting pro-environmental behaviour: comparison of university students from emerging and advanced countries. Journal of Cleaner Production, 61, pp.130-138.

Wauters, E.; Bielders, C.; Poesen, J.; Govers, G. & Mathijs, E. 2010. Adoption of soil conservation practices in Belgium: an examination of the theory of planned behaviour in the agri-environmental domain. Land use policy, 27(1), pp.86-94.

Yildiz, N.D.; Yilmaz, H. & Demir, M. 2011. Effects of personal characteristics on environmental awareness; a questionnaire survey with university campus people in a developing country, Turkey. Scientific Research and Essays, 6(2), pp.332-340