انجمن ارزیابی محیط زیست ایران پژوهش های محیط زیست 2008-9597 16 31 2025 09 21 Projection of Urban Growth Impact on Cultural Ecosystem Services in Golestan Province پیش‌‌بینی اثر رشد شهری بر خدمات فرهنگی اکوسیستم در استان گلستان 3 19 229954 10.22034/eiap.2025.229954 FA مریم کبیری هندی دکتری ارزیابی و آمایش سرزمین، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان ایران سیدحامد میرکریمی دانشیار گروه محیط‌‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع‌‌ طبیعی گرگان، ایران عبدالرسول سلمان ماهینی استاد گروه محیط‌‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع‌‌ طبیعی گرگان، ایران Journal Article 2020 04 07 This study aims to project the impact of urban growth on cultural services and identify the preferred scenario that could protect these services in Golestan Province. For this purpose, at first, the cultural services map produced by spatial multi-criteria evaluation. Then, the urban growth of the study area projected up to the year 2035 through the SLEUTH model under historical (1st), compact (2nd) and environmental providing cultural services conservation (3rd) scenarios. Cultural services evaluation showed that the services were mostly located in the central part of the province. According to the model, the total urban growth extent in the first scenario is 21197 ha. By changing the model coefficients, the growth extent in the second and third scenarios decreased to 21175 and 19691 ha. Urban extent, which occurred in cultural services zones, was 1387, 1425 and 917 ha under the first, second, and third scenario. Thus, the third scenario has decreased the total urban extent by 1488 and 1506 ha, compared to the first and second scenarios. Under the third scenario urban growth extent in cultural services zones, was 931 and 1161 ha less than those resulted by the first and second scenarios. Findings showed that urban growth had the most negative impact on aesthetics service. The largest and smallest urban growth in aesthetic zones happened under the third scenario (480 ha) and the second scenario (618 ha), respectively. Results of this study denote that a combination of the SLEUTH model and multi-criteria evaluation can inform decision-makers and planners of urban growth impacts on ecosystem services. هدف این پژوهش پیش‌‌بینی اثر رشد شهری بر خدمات فرهنگی و شناسایی سناریوی ترجیحی برای حفاظت از این خدمات در استان گلستان است. برای این منظور، نخست نقشه خدمات فرهنگی با روش تصمیم گیری چند معیاره تولید شد. سپس، رشد شهری منطقه مورد مطالعه از طریق مدل SLEUTH تا سال 2035 تحت سناریوهای تاریخی (اول)، فشرده (دوم) و محیط‌‌زیستی با هدف حفظ خدمات فرهنگی (سوم) پیش‌‌بینی شد. ارزیابی خدمات فرهنگی نشان داد که آن‌‌ها بیشتر در قسمت مرکزی استان قرار دارند. طبق نتایج مدل، وسعت کل رشد شهری در سناریوی اول 21197 هکتار است. با تغییر ضرایب مدل، رشد شهری در سناریوی دوم و سوم به 21175 و 19691هکتار کاهش پیدا کرد. وسعت رشد شهری که در پهنه‌‌های خدمات فرهنگی رخ داد تحت سناریوی های اول، دوم و سوم به ترتیب 1387، 1425 و 916 هکتار بود. به این ترتیب، سناریوی سوم در مقایسه با دو سناریوی دیگر رشد کلی شهر را به میزان 1484 و 1506 هکتار کاهش داد. تحت سناریوی سوم وسعت رشد شهری که در پهنه‌‌های خدمات فرهنگی رخ داد 931 و 1161 هکتار کمتر از سناریوهای اول و دوم بود. علاوه‌‌براین، یافته‌‌ها نشان داد که رشد شهری بیشترین اثر را بر خدمات زیبایی‌‌شناسی دارد. کمترین و بیشترین رشد شهری در پهنه‌‌های زیبایی‌‌شناختی به ترتیب تحت سناریوهای سوم (590 هکتار) و دوم (618 هکتار) اتفاق افتاد. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که تلفیق روش ارزیابی چند معیاره و مدل SLEUTH می‌‌تواند تصمیم‌‌گیران و برنامه‌‌ریزان را از اثر رشد شهری بر خدمات اکوسیستم آگاه سازد.

https://www.iraneiap.ir/article_229954_3edff522413be41b74c997c1a6f53c23.pdf

انجمن ارزیابی محیط زیست ایران پژوهش های محیط زیست 2008-9597 16 31 2025 09 21 Ranking Iran for Sustainable Society Index and Its Trend Using TOPSIS رتبه‌بندی ایران بر اساس شاخص جامعه پایدار و بررسی روند آن به کمک روش تاپسیس 21 39 229956 10.22034/eiap.2025.229956 FA عبدالرسول ماهینی استاد، گروه محیط‌زیست، دانشکده شیلات و محیط‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع‌طبیعی گرگان، ایران زهرا ابراهیمی منفرد دکتری علوم و مهندسی محیط‌زیست، گروه محیط‌زیست، دانشکده شیلات و محیط‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع‌طبیعی گرگان، ایران 0009-0004-7054-9231 زهرا پرور دکتری علوم و مهندسی محیط‌زیست، گروه محیط‌زیست، دانشکده شیلات و محیط‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع‌طبیعی گرگان، ایران راضیه دنیوی دکتری علوم و مهندسی محیط‌زیست، گروه محیط‌زیست، دانشکده شیلات و محیط‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع‌طبیعی گرگان، ایران هادی رحیمی دکتری علوم و مهندسی محیط‌زیست، گروه محیط‌زیست، دانشکده شیلات و محیط‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع‌طبیعی گرگان، ایران مائده رمضانی دکتری علوم و مهندسی محیط‌زیست، گروه محیط‌زیست، دانشکده شیلات و محیط‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع‌طبیعی گرگان، ایران ندا شیاسی دکتری علوم و مهندسی محیط‌زیست، گروه محیط‌زیست، دانشکده شیلات و محیط‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع‌طبیعی گرگان، ایران سیده فرحناز وصالی دکتری علوم و مهندسی محیط‌زیست، گروه محیط‌زیست، دانشکده شیلات و محیط‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع‌طبیعی گرگان، ایران Journal Article 2021 04 14 Sustainable society index (SSI) includes 22 indicators covering human wellbeing, economic wellbeing and environmental wellbeing of 153 countries. Using SSI data for the years 2006 to 2016 in TOPSIS with sensitivity analysis, rank of Iran and six selected countries were calculated and compared. The calculations were implemented in the developed Python software package PYSIS with easy interface. Results showed that in the year’s 2006 and 2016 Iran ranked 5th compared to the selected countries whereas in the year 2010 Iran enjoyed the second rank. During the study period Iran suffered a general downward trend in terms of SSI. Sensitivity analysis using 50% change in weights of the 22 indicators and 100,000 iterations in the PYSIS software indicated relative stability of the results and reliability of the data. The PYSIS software showed its capability for the required calculations including sensitivity analyses. It seems that for the studied period decrease or increase in the rank of Iran for SSI were mainly related to the indicators sufficient food, income distribution and public debt. Hence, the government and relevant bodies can focus on these selected indicators for increasing the SSI rank of the country. شاخص جامعه پایدار از 22 نمایه دربرگیرنده رفاه انسان، رفاه اقتصادی و رفاه محیط‌زیستی برای کشورهای جهان از سال 2006 تا 2016 در دسترس است. به کمک این داده‌ها و روش تاپسیس همراه با حساسیت‌سنجی، رتبه ایران برای این شاخص در مقایسه با شش کشور منتخب منطقه محاسبه شد و روند تغییرات آن نیز بررسی شد. مراحل اجرای تاپسیس و حساسیت‌سنجی در نرم‌افزار نوشته شده در پایتون با رابط کاربر آسان اجرا شد. نتایج نشان داد که در دو سال 2006 و 2016 میلادی وضعیت ایران از نظر شاخص جامعه پایدار در رتبه پنجم در مقایسه با کشورهای منتخب منطقه بود، حال آن که در سال 2010 در رتبه دوم قرار داشت. همچنین، نتایج نشان داد این رتبه‌بندی به شکل کلی در طی سال‌های 2006 تا 2016 برای ایران روند کاهشی داشته است. حساسیت‌سنجی با تغییر 50 درصدی در وزن‌های 22 نمایه مورد استفاده و تکرار 100000 بار در نرم‌افزار نشان داد نتایج حاصل از تاپسیس قبل و بعد از حساسیت‌سنجی تغییر چندانی نمی‌کند و این موضوع گویای قابلیت اتکای نتایج و داده‌های خام مورد استفاده است. همچنین، نرم‌افزار پایتون نوشته شده نقش خود را به خوبی در تسهیل انجام محاسبات نشان داد. به‌نظر می‌رسد طی دوره مورد بررسی تنزل یا ارتقای رتبه ایران از نظر شاخص جامعه پایدار بیشتر ناشی از نمایه‌های غذای کافی، توزیع درآمد و بدهی عمومی بوده است. از این‌رو، دولت و سازمان‌های مرتبط می‌توانند با تمرکز بر این نمایه‌‌ها موجب ارتقای وضعیت ایران از نظر این شاخص شوند.

https://www.iraneiap.ir/article_229956_d2fe2f6a49500d2d0a6474e255beceea.pdf

انجمن ارزیابی محیط زیست ایران پژوهش های محیط زیست 2008-9597 16 31 2025 09 21 Designing the Expansion Model of Environmental Management Accounting for Cleaner Production طراحی مدل گسترش حسابداری مدیریت محیط‌‌زیستی برای تولید پاک‌تر 41 58 229958 10.22034/eiap.2025.229958 FA صمد رنجبر اردکانی استادیار گروه مدیریت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران عزت الله اصغری زاده استاد گروه مدیریت عملیات و علوم تصمیم، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2024 01 23 The purpose of this study is to systematically review and present a metasynthesis of researches related to the elements of environmental management accounting development. The approach of qualitative research is of the synthesis type, which is done with the method of content analysis with the help of metasynthesis and is practical in terms of purpose, and the research tries to present a comprehensive and integrated framework of environmental management accounting in a paradigmatic format for cleaner production. The community under investigation is the researches related to the topic that have been published in seven reliable databases between 2016 and April 2023, and finally 32 studies were selected purposefully, then using content analysis, 109 codes, 17 concepts, 7 key categories during the process Systematic search and combination were identified, which include: management factors, resources, environmental incentives and pressures, environmental uncertainty, laws and regulations, accountants' qualifications and company's structural characteristics, which are classified into three main, contextual and environmental factors. and after going through the seven stages of the research, the environmental management accounting expansion model was designed for cleaner production in manufacturing industries. The realization of environmental management accounting depends on paying attention to the factors mentioned in the presented model, which without paying attention to all the factors stated in the comprehensive framework of the development of environmental management accounting, it is not possible to reach the ideal level of cleaner production in manufacturing industries. Finally, this model shows the output and consequences of industries using environmental management accounting in four areas of sustainable development accounting standards, compliance with environmental regulations, raising the level of social responsibility culture, optimal use of resources and clean production. It is suggested to generalize this topic in the society and in the minds of the public, especially academics, and pay attention to its feedback. According to the results of the research and the effect of the laws and regulations and the government on the implementation of environmental accounting, it is necessary to make the statesmen and legislators aware of the importance of the issue in order to put the society on this path by establishing laws and regulations related to this issue and these experts and There are accounting and auditing experts who should establish special standards regarding environmental accounting so that accountants and auditors can deal with this issue in the best way. هدف از مطالعه حاضر، بررسی نظام‌‌مند و ارایه فراترکیبی از پژوهش‌های مرتبط با عناصر گسترش حسابداری مدیریت محیط‌‌زیستی است. رویکرد پژوهش کیفی و از نوع سنتز پژوهی می‌باشد که با روش تحلیل محتوا به کمک فراترکیب انجام‌ شده و ازن ظر هدف، کاربردی است و پژوهش سعی دارد چارچوب جامع و یکپارچه‌ای از حسابداری مدیریت محیط‌‌زیستی را در قالب پارادایمی برای تولید پاک‌تر ارایه نماید. جامعه مورد بررسی، پژوهش‌های مرتبط با موضوع است که بین سال‌های 2016 تا آوریل 2023 در هفت پایگاه اطلاعاتی معتبر منتشر شده‌اند. در نهایت 32 مطالعه به‌صورت هدفمند انتخاب و سپس با استفاده از تحلیل محتوا، 109 کد 17 مفهوم، 7 مقوله کلیدی طی فرآیند جستجو و ترکیب نظام‌مند شناسایی گردید که عبارتند از: عوامل مدیریتی، منابع، مشوق‌ها و فشارهای محیطی، عدم اطمینان محیطی، قوانین و مقررات، صلاحیت حسابداران و ویژگی‌های ساختاری شرکت، که این عوامل در سه رده عوامل اصلی، زمینه‌ای و محیطی طبقه‌بندی شدند و پس از طی مراحل هفت‌گانه پژوهش مدل گسترش حسابداری مدیریت محیط‌‌زیستی برای تولید پاک‌تر در صنایع تولیدی طراحی گردید. تحقق حسابداری مدیریت محیط‌‌زیستی منوط به توجه به عوامل ذکرشده در الگوی ارایه ‌شده است که بدون توجه به همه عوامل بیان ‌شده در چارچوب جامع گسترش حسابداری مدیریت محیط‌‌زیستی رسیدن به سطح ایده‌آل تولید پاک‌تر در صنایع تولیدی ممکن نمی‌گردد. در نهایت این الگو خروجی و پیامدهای استفاده صنایع از حسابداری مدیریت محیط‌‌زیستی را در چهار حوزه استانداردهای حسابداری توسعه پایدار، رعایت مقررات محیط‌‌زیستی، ارتقاء سطح فرهنگ مسئولیت اجتماعی، استفاده بهینه از منابع و تولید پاک نشان می‌دهد. به حسابداران و حسابرسان شرکت‌ها پیشنهاد می‌شود به افشای اطلاعات مربوط به مسایل محیط‌‌زیستی و عملکرد محیط‌‌زیستی شرکت‌ها با صداقت اهتمام بیشتری ورزند و با پررنگ نشان دادن منافع حاصل از هزینه‌های محیط‌‌زیستی به مدیران شرکت‌ها، آنان را به بهاء دادن هر چه بیشتر به مسایل محیط‌‌زیستی ترغیب کنند.

https://www.iraneiap.ir/article_229958_7e4a51e455159565fbb2d38ba0ced33a.pdf

انجمن ارزیابی محیط زیست ایران پژوهش های محیط زیست 2008-9597 16 31 2025 09 21 Impacts Assessment of the Improvement and widening of Mellat and Ekbatan Streets in Tehran by Emphasizing Environmental Impacts ارزیابی تاثیرات پروژه بهسازی و تعریض پیاده‌روهای خیابان‌های ملت و اکباتان در شهر تهران، با تاکید بر تاثیرات محیط‌زیستی 59 78 229959 10.22034/eiap.2025.229959 FA حسن اسماعیل زاده دانشیار گروه برنامه‌ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهیدبهشتی، تهران، ایران‌ 0000-0002-9956-3676 Journal Article 2024 09 25 The congestion of various types of vehicles in the area of Mellat and Ekbatan streets, which has been specialized in the sale of spare parts and decorative car accessories at the extra-urban and national levels, has doubled the management of Area 12 with the possible challenges of existing purchases. The preparation and implementation of the project to improve and widen the streets in this area by the municipality of the region, in order to organize Mellat and Ekbatan streets, has been challenged and has brought resistance from local businesses and guilds. The purpose of this research is to evaluate the effects of implementing the project in the study area. The research method was based on the descriptive-analytical-developmental method. Both documentary and survey methods are used in data collection. Quantitative and qualitative methods have been used in information analysis. Based on the quantitative method, descriptive and inferential statistical tests; including reduction, beta coefficient, and path analysis have been used. In qualitative methods, the analysis of the exploitation process has also been carried out. The statistical population included businessmen, van and truck drivers, local carriers, pedestrians and individuals, a group of specialists and an expert group. The validity of the data was based on construct and face validity; and the reliability of the questionnaire was based on Cronbach's alpha. The findings indicated that in the implementation of the improvement plan and passages, organizational cooperation with 53 percent; sustainable transportation with 51.5 percent; development level with 49 percent; and population mobility with 47 percent will have the highest frequencies, respectively. Next, the status of the intervention level with 43.5 percent; and the level of satisfaction with 32 percent in total and finally, social capital with 30 percent and injuries and crimes with 29 percent will be ranked in the lowest. The results of the path analysis test illustrated that with the implementation of the plan, sustainable transportation, organizational cooperation, the status of the intervention area, conflict and damage management will be directly affected, and increasing the level of development, increasing population, and the social and satisfaction status will be indirectly affected by the implementation of the plan. Organizational cooperation will also be indirectly affected by the implementation of the plan. ازدحام انواع وسایط نقلیه در‌ محدوده خیابان‌های ملت و اکباتان که در سطح فراشهری و ملی به خرید و فروش لوازم یدکی و تزیینی خودرو اختصاص پیدا کرده است، مدیریت شهری منطقه 12 را با چالش گسترده‌ای مواجه نموده است. تهیه و اجرای پروژه بهسازی و تعریض معابر این محدوده از سوی شهرداری منطقه، به منظور ساماندهی خیابان‌های ملت و اکباتان، چالش یاد شده را مضاعف کرده و مقاومت کسبه و اصناف محلی را به همراه داشته است. هدف پژوهش حاضر، ارزیابی تاثیرات اجرای پروژه یاد شده در محدوده مورد مطالعه است. روش تحقیق مبتنی بر روش توصیفی- تحلیلی- توسعه‌ای بوده است. در گردآوری داده‌ها از هر دو شیوه اسنادی و پیمایشی بهره‌گیری شده است. در تحلیل اطلاعات از روش‌های کمی و کیفی استفاده شده است. بر اساس روش کمی، از آزمون‌های آماری توصیفی و استنباطی؛ اعم از میانگین‌گیری، ضریب بتا، و تحلیل مسیر استفاده شده است. در روش‌های کیفی نیز از تحلیل روند بهره‌گیری به عمل آمده است. جامعه آماری شامل کسبه، رانندگان وانت‌ها و کامیون‌ها، باربران محلی، عابران پیاده و مسافران، گروه متخصصان و گروه خبرگان بوده است. روایی داده‌ها بر اساس روایی سازه و صوری؛ و پایایی پرسشنامه نیز بر اساس آلفای کرونباخ انجام شد. یافته‌ها نشان داد که در صورت اجرای طرح بهسازی و تعریض معابر، به ترتیب ابعاد همکاری‌های سازمانی با 53 درصد؛ حمل و نقل پایدار با 5/51 درصد؛ سطح توسعه‌یافتگی با ۴۹ درصد؛ و تحرک جمعیت با ۴۷ درصد، بالاترین فراوانی‌ها را به خود اختصاص خواهند داد. در ادامه، ابعاد وضعیت محدوده مداخله با 5/43درصد؛ و سطح رضایت‌مندی با ۳۲ درصد جای داشتند و در نهایت، ابعاد سرمایه اجتماعی با ۳۰ درصد و آسیب‌ها و جرایم با ۲۹ درصد در پایین ترین رتبه قرار خواهند گرفت. نتایج حاصل از آزمون تحلیل مسیر نشان داد که با اجرای طرح، ابعاد حمل و نقل پایدار، همکاری‌های سازمانی، وضعیت محدوده مداخله، مدیریت تعارض‌ها و آسیب‌ها و جرایم به صورت مستقیم، و ابعاد سطح توسعه‌یافتگی، تحرک جمعیت، وضعیت رضایت‌مندی و سرمایه اجتماعی به صورت غیرمستقیم از اجرای طرح، تاثیر خواهند پذیرفت. همکاری‌های سازمانی به شکل غیرمستقیم نیز از اجرای طرح متاثر خواهد شد.

https://www.iraneiap.ir/article_229959_2e1766dfe0eb51260a4c0e00c08133c0.pdf

انجمن ارزیابی محیط زیست ایران پژوهش های محیط زیست 2008-9597 16 31 2025 09 21 Evaluating the Impact of Environmental Education, Social Responsibility, and Ecological Involvement on the Effectiveness of Green Human Resource Management in the Ministry of Energy Through a Sustainable Development Lens پایش تأثیرآموزش سبز، کفایت اجتماعی و مشارکت سبز بر عملکرد سبز HRM در وزارت نیرو با رویکرد توسعه پایدار 79 95 229960 10.22034/eiap.2025.229960 FA پیمانه عسگری استادیار گروه مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0002-8365-0679 نهال گودرزی دانشجوی دکترا، گروه مدیریت پروژه و ساخت دانشکده معماری، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0009-0003-9956-6169 Journal Article 2024 10 04 One effective approach to achieving sustainable development is through the green training of human resources. This study was conducted to assess the influence of green education, social competence, and green participation on the green performance of human resources. It is practical in purpose and descriptive in methodology, employing a survey type. The research population consists of administrative staff from the Ministry of Energy, with a sample size of 132 participants determined through Cochran's formula using simple random sampling. The data was gathered using a standard questionnaire developed by Tan Pam, which has been validated for reliability and accuracy. The analysis was performed using the PLS structural equation method. Research findings indicated a significant positive relationship between green education and green HRM performance, with a significance coefficient of 2.536. Additionally, social competency demonstrated a positive and significant impact on green HRM performance, with a significance coefficient of 2.706, while green job participation also had a positive and significant effect, with a coefficient of 2.468. Furthermore, social adequacy, with a standard coefficient of 0.309, and green job participation, with a coefficient of 0.217, illustrated their roles as moderators and communicators regarding the influence of green education on green HRM performance. The findings suggest that social adequacy has a greater influence than participation in this process. یکی از راهکارهای تحقق توسعه پایدار، آموزش سبز منابع انسانی است. این پژوهش با هدف پایش تاثیر آموزش سبز، کفایت اجتماعی و مشارکت سبز بر عملکرد سبز منابع انسانی انجام شده است. از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی از نوع پیمایشی می‌باشد. جامعه آماری پژوهش شامل کارکنان ستادی وزارت نیرو است. حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران 132 نفر می‌باشد که به روش تصادفی ساده به دست آمده است. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه استانداردتان پام بوده که روائی و پایایی آن مورد تایید قرار گرفته است. برای تجزیه‌و‌تحلیل داده‌ها از روش معادلات ساختاری PLS استفاده گردید. نتایج تحقیق با ضریب معناداری 536/2 نشان از رابطه مثبت و معنادار متغیر آموزش سبز و عملکرد سبز HRM دارد. ضریب معناداری 706/2 نشان از تاثیر مثبت و معنادار متغیر کفایت اجتماعی و عملکرد سبز HRM و ضریب معناداری 468/2 نشان از تاثیر مثبت و معنادار متغیر مشارکت شغلی سبز و عملکرد سبز HRM دارد. کفایت اجتماعی با ضریب استاندارد 309/0 و مشارکت شغلی سبز با ضریب استاندارد 217/0 نقش تعدیل‌گر و ارتباطی خود را در رابطه تاثیر آموزش سبز بر عملکرد سبز HRM نشان می‌دهند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که متغیر کفایت اجتماعی نسبت به متغیر مشارکت وزن بیشتری را در این فرآیند به خود اختصاص می‌دهد. در نهایت اجرای راهبردی مدیریت سبز در همه سازمان‌های دولتی پیشنهاد می‌گردد.

https://www.iraneiap.ir/article_229960_a4f1923555b87d4fb8100025cc81b8dc.pdf

انجمن ارزیابی محیط زیست ایران پژوهش های محیط زیست 2008-9597 16 31 2025 09 21 Assessing the Sustainability of Agricultural Systems Using an Aggregated Index in Pakdasht Township ارزیابی پایداری سیستم‎های کشاورزی با استفاده از شاخص تجمیعی در شهرستان پاکدشت 97 113 229964 10.22034/eiap.2025.229964 FA نسرین باغبانی دانشجوی دکتری اگرواکولوژی، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. جعفر کامبوزیا دانشیار گروه اگرواکولوژی، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. عبدالمجید مهدوی دامغانی دانشیار گروه اگرواکولوژی، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. رومینا سیاح‌نیا استادیار گروه برنامه‌ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. Journal Article 2024 08 19 Agricultural systems in hot and dry regions are evolving at a high speed. In order to adapt to water scarcity, farmers have turned to new methods based on greenhouse cultivation. The long-term income, food security and adaptability of people in dry areas largely depend on the sustainability of these agricultural practices. In this context, it is very important to evaluate the level of sustainability of these cultivation systems. The present study tries to evaluate the sustainability of agricultural practices in the hot and dry region of Pakdasht township by defining an Aggregated Index (AGI) using four main indicators of stability, compatibility, productivity and equitability, and evaluates the main determining factors. For this purpose, a field study was conducted in three villages with different cultivation systems in Pakdasht township. Data were collected through structured questionnaires, focus group discussions, field observations, and secondary data. A comprehensive set of sub-indicators suitable for measuring the main indicators was identified. The main indicators and sub-indices were weighted using Fuzzy Analytic Hierarchy Process to measure the level of sustainability of the studied villages. Among the agricultural methods studied, Golzar village is the most sustainable, Karimabad and Eramboye villages are ranked next. The holistic and interdisciplinary approach used in this research has the potential of a useful framework for sustainability assessment and provides a useful summary of sustainability issues and problems. Therefore, the information obtained from this study has the potential to be used in formulating the policies of this part of the country. سیستم‌های کشاورزی در مناطق گرم و خشک با سرعت بالایی در حال تحول است. کشاورزان به منظور سازگاری با کم‌آبی، به شیوه‌های جدید مبتنی بر کشت گلخانه‌ای روی آورده‌اند. درآمد بلند مدت، امنیت غذایی و سازگاری مردم مناطق خشک تا حد زیادی به پایداری این شیوه‌های کشاورزی بستگی دارد. در این زمینه، ارزیابی سطح پایداری این سیستم‌های کشت بسیار مهم است. مطالعه حاضر تلاش می‌کند تا پایداری شیوه‌های کشاورزی در منطقه گرم و خشک شهرستان پاکدشت را با تعریف یک شاخص تجمیعی(AGI)(1) با استفاده از چهار شاخص اصلی ثبات، سازگاری، بهره‌وری و عدالت، پایداری را ارزیابی و عوامل تعیین‌کننده اصلی را بررسی ‌کند. به این منظور یک مطالعه میدانی در سه روستا با سیستم‎های کشت متفاوت در شهرستان پاکدشت انجام شد. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های ساختاریافته، بحث‌های گروهی متمرکز، مشاهدات میدانی، اطلاعات ثانویه جمع‌آوری شد. مجموعه جامعی از شاخص‌های فرعی مناسب برای سنجش شاخص‌های اصلی شناسایی شد. شاخص‌های اصلی و شاخص‌های فرعی با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی فازی(2) برای اندازه‌گیری سطح پایداری روستاهای مورد مطالعه وزن‌دهی شدند. در بین شیوه‌های کشاورزی مورد مطالعه، روستای گلزار بیشترین پایداری، روستاهای کریم‌آباد و ارمبویه در رتبه‎های بعدی قرار گرفتند. رویکرد کل‌نگر و میان رشته‎ای به کار گرفته شده در این پژوهش، پتانسیل یک چارچوب مفید برای ارزیابی پایداری را داشته و خلاصه‌ای مفید از مسائل و مشکلات پایداری را فراهم می‌کند. لذا اطلاعات به دست آمده از این مطالعه پتانسیل استفاده در تدوین سیاست‌های این بخش از کشور را دارا است.

https://www.iraneiap.ir/article_229964_0b4da286a9a96c28dcba1bdd782a73a1.pdf

انجمن ارزیابی محیط زیست ایران پژوهش های محیط زیست 2008-9597 16 31 2025 09 21 Evaluation of Land Use Changes and the Desirability of Habitat Suitability Using Remote Sensing and GIS (Study Area: Khabar National Park in Kerman Province) ارزیابی تغییرات کاربری و مطلوبیت زیستگاه با استفاده از سنجش از راه دور و GIS (منطقه مورد مطالعه: پارک ملی خبر در استان کرمان) 115 137 229967 10.22034/eiap.2025.229967 FA امیر معمارزاده کیانی دکتری تخصصی محیط‌زیست، گروه برنامه‌ریزی و مدیریت و آموزش محیط‌زیست، دانشکده محیط‌زیست، دانشگاه تهران، ایران 0000-0001-9915-6782 Journal Article 2024 09 25 Land use is a valuable and limited resource. Therefore, the importance of preserving and maintaining such lands due to their economic importance and meeting the livelihood needs of the population is natural and necessary. One of the most important characteristics of land use is land use suitability, which is a process that determines the suitability of land for a defined use. The main purpose of land use suitability analysis is to help planners and decision makers find the most appropriate location and pattern of activities in a planned area. Therefore, today, with the aim of appropriate planning and successful implementation of programs, we need accurate, accurate and up-to-date information on the ratio of land use changes and land landscape. Therefore, remote sensing technology, due to its spatial and integrated view of the land landscape, and geographic information systems, due to its ability to analyze, model and prepare land use maps, can be effective in this regard. For this purpose, the purpose of this study is to evaluate land use changes and habitat suitability of Khabar National Park in Kerman Province in the past 50 years using remote sensing and GIS. In this study, Landsat satellite images from 1974 to 2023 were used to prepare a land use map. In order to model habitat suitability, GIS and multi-criteria evaluation models, including fuzzy logic and TOPSIS, were used. Criteria such as land use classes, vegetation cover, soil, maximum and minimum erodibility, percentage of land slope, and distance from the river and fault were considered for modeling. In order to implement the modeling, first all the criteria were converted into raster layers and weighted based on importance and valuation, and finally the layers were combined and overlapped and the final map was prepared. The research results showed that the Khabar habitat has undergone many land use changes over the past 50 years, such that forest lands - wildlife habitat and agriculture - green space have been reduced and inferior unusable lands and barren lands have been added. The land use changes have increased the rate of soil erosion in the study area. And in order to monitor the vegetation of the region, the NDVI index was used, which showed the results of the study of the average decrease in vegetation cover in the years under study. Finally, the modeling results showed that most of the area of Khabar National Park has high and medium desirability in terms of land use suitability. کاربری اراضی منابع ارزشمند و محدودی هستند. بنابراین، اهمیت حفظ و نگهداری از این‌ گونه اراضی به دلیل اهمیت از نظر اقتصادی و برطرف کردن نیازهای معیشتی جمعیت، امری طبیعی و ضروری است. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های کاربری اراضی تناسب کاربری می‌باشد که فرآیندی است که تعیین‌کننده سازگاری زمین، برای استفاده‌ای تعریف شده می‌باشد. هدف اصلی تحلیل تناسب کاربری، کمک به برنامه‌ریزان و تصمیم‌سازان برای یافتن مناسب‌ترین موقعیت و الگوی چینش فعالیت‌ها در زمینه‌ای مورد برنامه‌ریزی است. بنابراین امروزه با هدف برنامه‌ریزی متناسب و اجرای موفق برنامه‌ها، نیازمند اطلاعات صحیح، دقیق و به‌روز از نسبت تغییرات کاربری‌های اراضی و سیمای زمین می‌باشیم، لذا فناوری سنجش‌ازدور به دلیل داشتن دید فضایی و یکپارچه از سیمای زمین و سامانه اطلاعات جغرافیایی به دلیل داشتن قابلیت تجزیه‌وتحلیل، مدل‌سازی و تهیه نقشه‌های کاربری می‌توانند در این راستا کارآمد باشند. بدین‌منظور هدف این پژوهش ارزیابی تغییرات کاربری و مطلوبیت زیستگاه پارک ملی خبر در استان کرمان در 50 سال گذشته با استفاده از سنجش‌ازدور و GIS می‌باشد. در این پژوهش به‌منظور تهیه نقشه کاربری اراضی از تصاویر ماهواره‌ای لندست در سال‌های 1974 الی 2023 استفاده ‌شده است و به‌منظور مدل‌سازی مطلوبیت زیستگاه از GIS و مدل‌های ارزیابی چندین معیاره شامل مدل منطق فازی و تاپسیس استفاده ‌شده است. به‌طوری‌که معیارهایی چون طبقات کاربری، پوشش‌های گیاهی، خاک و میزان فرسایش‌پذیری حداکثر و حداقل، درصد شیب زمین و مقدار فاصله از رودخانه و گسل به‌منظور مدل‌سازی در نظر گرفته‌ شده است. به‌منظور پیاده‌سازی مدل‌سازی ابتدا تمامی‌معیارها به لایه‌های رستری تبدیل ‌شده و بر مبنای اهمیت و ارزش‌گذاری وزن‌دهی شده‌اند و در نهایت لایه‌ها با همدیگر تلفیق و همپوشانی و نقشه نهایی تهیه ‌شده است. نتایج پژوهش نشان داد که زیستگاه خبر در طول 50 سال گذشته تغییرات کاربری اراضی زیادی داشته است به‌طوری‌که از اراضی جنگلی- زیستگاه حیات‌وحش و کشاورزی- فضای سبز کاسته شده و به اراضی غیرقابل استفاده نامرغوب و اراضی بایر اضافه ‌شده است. تغییرات کاربری باعث افزایش میزان فرسایش‌پذیری خاک در منطقه مورد مطالعه شده است و به‌منظور پایش پوشش گیاهی منطقه از شاخص NDVI استفاده ‌شده است که نتایج بررسی کاهش میانگین پوشش‌های گیاهی در سال‌های مورد مطالعه را نشان داد. در نهایت نتایج مدل‌سازی نشان داد که بیشتر مساحت پارک ملی خبر دارای مطلوبیت بالا و متوسط از نظر تناسب کاربری می‌باشد.

https://www.iraneiap.ir/article_229967_5479040a01d02dff4af8a495cddeb7a9.pdf

انجمن ارزیابی محیط زیست ایران پژوهش های محیط زیست 2008-9597 16 31 2025 09 21 The Relative Importance of the Environmental Label in Dairy Products Consumption Case Study: Noor اهمیت نسبی برچسب محیط‌زیستی بر مصرف فرآورده‌‌های لبنی مطالعه موردی: شهر نور 139 156 229968 10.22034/eiap.2025.229968 FA سید مجتبی مجاوریان استاد گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع‌طبیعی ساری، ایران فواد عشقی استادیار گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع‌طبیعی ساری، ایران مهسا تسلیمی دانش‌آموخته دکتری اقتصاد کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع‌طبیعی ساری، ایران 0000-0003-0379-2536 Journal Article 2025 03 06 The packaging of a product is a combination of various elements, each of which can be effective in the buying behavior of consumers. The label on the packaging is the identity of the product and contains informational and advertising elements. In this research, the effect of four types of labeling, including legal (compulsory), marketing, nutritional and environmental on consumption of dairy products (milk, cheese, yogurt, butter, cream and curd) was investigated. The data of the study was obtained through questioning in Noor city of Mazandaran province in the year 2021. This research, in terms of its purpose, is applied research and in terms of the way of conducting the research, it is survey research of descriptive-correlation type. The data collection tool was a researcher-made questionnaire, which was distributed among 384 customers of food stores artificial neural network method was used in order to investigate the effect of information on packaging. The findings of the research showed that based on the normalized importance coefficient, which is relative and in terms of percentage, legal information is 100% important, marketing information is 86.6%, environmental information is 67.4%, and nutritional information is 35.9%, age 19.3% and gender 16.5% have an effect on the consumption of dairy products. Based on this, customers pay less attention to the environmental label compared to other information on the packages of dairy products, but it can be effective in people's attitude towards the environment. بسته‌بندی یک محصول، ترکیبی از عناصر گوناگون است که هر یک از آن‌ها می‌توانند در رفتار خرید مصرف‌کننده مؤثر باشند. برچسب روی بسته‌بندی هویت کالا بوده و حاوی عناصر اطلاعاتی و تبلیغاتی است. در این پژوهش، تأثیر چها‌ر نوع برچسب، قانونی (اجباری)، بازاریابی، تغذیه‌ای و ‌محیط‌‌زیستی ‌بر مصرف فرآورده‌‌های لبنی (شیر، پنیر، ماست، کره، دوغ، خامه و کشک) مورد بررسی قرار گرفت. داده‌های مطالعه از طریق پرسشگری در شهر نور استان مازندران در سال 1400 مورد بررسی به‌دست آمد. تحقیق، به‌لحاظ هدف، تحقیقی کاربردی و به ‌لحاظ نحوه اجرای پژوهش، تحقیقی پیمایشی از نوع توصیفی- همبستگی است. ابزار جمع‌آوری داده‌ها، پرسش‌نامه محقق ساخته بود که به‌روش نمونه‌گیری در دسترس بین 384 نفر از مشتریان فروشگاه‌‌های مواد غذایی توزیع شد. به‌منظور بررسی اثرگذاری اطلاعات درج روی بسته‌بندی از روش شبکه عصبی مصنوعی استفاده شد. نتایج تحقیق نشان داد که براساس ضریب اهمیت نرمال شده که به‌صورت نسبی و برحسب درصد است، اطلاعات قانونی با اهمیت 100 درصد، اطلاعات بازاریابی 6/86 درصد، اطلاعات ‌محیط‌‌زیستی ‌4/67 درصد، اطلاعات تغذیه‌ای 9/35 درصد، سن 3/19 درصد و جنسیت 5/16 درصد بر مصرف محصولات لبنی پاسخگویان تأثیر دارند. بر اساس نتایج به‌دست آمده شرکت‌‌های تولیدکننده محصولات لبنی برای فروش بیشتر باید ضمن درج اطلاعات قانونی نظیر تاریخ تولید، انقضا، محل تولید و غیره به اضافه کردن اطلاعات بازاریابی اقدام کنند. اطلاعاتی مانند قیمت، نام تجاری، لوگوی شرکت از نظر خریداران مورد توجه قرار می‌گیرد. توجه کم خریداران به اطلاعات ‌محیط‌‌زیستی ‌بر روی بسته، می‌تواند در سطح کلان نگران‌کننده باشد. لازم است با عرضه برنامه‌‌های آموزشی در رسانه‌‌های اجتماعی حساسیت خریداران را به این موضوع افزایش داد.

https://www.iraneiap.ir/article_229968_53d6239bcd74e77090298a1edee88b82.pdf

انجمن ارزیابی محیط زیست ایران پژوهش های محیط زیست 2008-9597 16 31 2025 09 21 The Usage of Quality and Vulnerability Indices in the Assessment and Management of Surface Water Quality (Case Study: Shast Dareh River in Torbat Heydarieh Township) کاربرد شاخص‌های کیفی و آسیب‌پذیری در ارزیابی و مدیریت کیفیت آب‌های سطحی (مطالعه موردی: رودخانه شصت دره در شهرستان تربت حیدریه) 157 168 229977 10.22034/eiap.2025.229977 FA ندا میری کرم مدیر پروژه مطالعات کیفی منابع آب- مهندسین مشاور لار، دکتری آلودگی‌‌های محیط‌زیست، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 0000-0003-2701-3883 فرحناز سبزواری مدیر امور محیط زیست، مهندسین مشاور لار، دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی منابع طبیعی، محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران عبدالرضا کریمی دانشیار گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی- دانشگاه صنعتی قم، قم، ایران Journal Article 2024 12 23 The purpose of this study is to evaluate the water quality of Shast dareh River in Torbet Heydarieh using the NSFWQI and IRWQISC quality indicators, and to determine the degree of vulnerability using the WRASTIC index in line with its quality management. Two monitoring stations were selected along the Shast dareh River, one upstream of Torbat Heydarieh city (S1) and the other downstream of the city and wastewater treatment plant (S2). 12 water quality parameters along the river were measured for one year with seasonal frequency using the standard method. Based on the IRWQISC index, the water quality is in the moderate to relatively good class. In the upstream areas, the river has better quality conditions, so that in the S1 station, the water quality is relatively good and good in the autumn and winter seasons. The Shast dareh River at the S2 station is affected by the pollution load, so that the water quality at this station is in the range of bad and very bad in all four sampling times. The NSFWQI index is in the range of 14 to 56 at the monitoring stations. Therefore, based on this index, water quality conditions are moderate to bad at the S1 station and bad and very bad at the S2 station. These numbers indicate the moderate to high sensitivity of the Shast dareh River to pollution and the region's potential to cause pollution in surface water resources. Based on this, it is necessary to control and monitor the quality of the wastewater treatment plant emissions and their compliance with the standard of discharge to receiving waters, and to monitor human activities, agriculture, etc., to improve the ecological conditions and water resources of this area. شاخص‌‌های کیفی NSFWQI و IRWQISC و شاخص آسیب‌‌پذیری WRASTIC از شاخص‌‌های مطرح در ارزیابی کیفی آب‌های سطحی می‌‌باشند. در تحقیق حاضر، شاخص‌‌های فوق به منظور بررسی کیفیت آب رودخانه شصت‌‌دره در شهرستان تربت حیدریه با هدف مدیریت کیفی به کار گرفته شدند. در این راستا، دو ایستگاه پایش در امتداد رودخانه شصت‌‌دره، یکی در بالادست شهر (S1) و دیگری در پایین‌‌دست شهر و تصفیه‌خانه فاضلاب (S2) انتخاب شد، و 12 پارامتر کیفی به مدت یک سال با تواتر فصلی مورد سنجش قرار گرفت. براساس شاخص کیفی IRWQISC، کیفیت آب رودخانه در کلاس متوسط تا نسبتاً خوب قرار دارد. در نواحی بالادست، رودخانه از شرایط کیفی بهتری برخوردار است، به طوری‌که در ایستگاه S1 در فصل‌های پاییز و زمستان کیفیت آب نسبتاً خوب و خوب ارزیابی می‌‌شود. رودخانه شصت‌‌دره در ایستگاه S2 تحت تاثیر ورود بار آلودگی قرار دارد، کیفیت آب این ایستگاه در هر چهار نوبت نمونه‌‌برداری در محدوده بد و خیلی بد قرار می‌‌گیرد. میزان شاخص NSFWQI در ایستگاه‌های پایش در بازه 56-14 است و بر این اساس، کیفیت آب در ایستگاه S1 متوسط تا بد و در ایستگاه S2 بد و خیلی بد می‌‌باشد. اعداد، حساسیت متوسط تا زیاد رودخانه شصت‌‌دره به آلودگی‌ها و پتانسیل منطقه در ایجاد آلودگی منابع آب سطحی را نشان می‌‌دهد. بر این اساس، نظارت بر فعالیت‌های انسانی، کشاورزی و ... به منظور بهسازی شرایط بوم‌شناختی و منابع آبی این ناحیه ضرورت می‌یابد. همچنین، کیفیت پساب خروجی تصفیه‌خانه فاضلاب تربت‌حیدریه به منظور مطابقت با استاندارد تخلیه به آب‌های پذیرنده باید مورد کنترل و پایش قرار گیرد.

https://www.iraneiap.ir/article_229977_67e6e903ee2f7671d01660662ff76972.pdf

انجمن ارزیابی محیط زیست ایران پژوهش های محیط زیست 2008-9597 16 31 2025 09 21 Land Use and Land Cover Change Assessment and Modeling in Shiraz City and Its Surrounding Areas Using Remote Sensing and the CA-Markov Model for Future Change Prediction ارزیابی و مدل‌‌سازی تغییرات کاربری اراضی و پوشش زمین شهر شیراز و اراضی اطراف آن و پیش‌‌بینی تغییرات احتمالی برای آینده، با استفاده از سنجش از دور و مدل CA-Markov 169 189 229981 10.22034/eiap.2025.229981 FA مهتا ملکی دوبرجی نشجوی‌‌کارشناسی‌‌ارشد، گروه برنامه‌‌ریزی و طراحی محیط‌‌، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران حسین حسنی دانش‌‌آموخته‌‌ کارشناسی‌‌ ارشد، گروه برنامه‌‌ریزی، مدیریت و آموزش محیط زیست، دانشکده محیط‌‌زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران نغمه مبرقعی دینان دانشیار گروه برنامه‌‌ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 0000-0002-2922-3078 Journal Article 2025 01 27 This study aims to quantitatively assess and model the spatiotemporal dynamics of land use/land cover (LULC) changes in Shiraz city and its surrounding areas from 2002 to 2023, with the objective of predict potential future changes up to 2043. To this end, LULC maps of the study area were initially generated using Landsat satellite imagery and a neural network algorithm within the ENVI 5.3.1 software environment, classifying the area into three categories: built-up areas, vegetation cover and barren lands. The overall accuracy of the classification for the years 2002, 2013 and 2023 was obtained as 93.02%, 88.66% and 91.33%, respectively, and the Kappa coefficient for these years were calculated as 89.53%, 83%, and 87%, respectively. In the next step, by applying the Markov model using the LULC maps of 2002 and 2013, a Cramer’s V value of 0.85 was calculated. Subsequently, the LULC map for the year 2023 was simulated using the CA-Markov model within the TerrSet 18.3.1 software environment. Subsequently, by comparing the classified (actual) and simulated LULC maps for the year 2023, a standard Kappa index of 0.92 was obtained. Finally, the predicted LULC map for the year 2043 was simulated using the CA-Markov model. The results revealed that between 2002 and 2023, built-up areas experienced a significant increase of 39.27% in spatial extent, but during the same period, vegetation cover and barren lands showed notable decrease of 39.41% and 20.03%, respectively, with much of these areas having been converted to built-up land. moreover, the LULC maps of 2002, 2013 and 2023 indicated that the physical expansion of Shiraz city has primarily occurred toward the west, south, and southeast, reflecting a pattern of unplanned and horizontal urban growth between 2002 and 2023. According to the prediction results of this study, by 2043, the areas of built-up areas and vegetation cover are expected to increase by 8.47% and 20.80%, respectively, compared to 2023. In contrast, the area of barren lands is projected to decrease by 16.58% with most of the lost area likely to be converted into built-up areas. The predicted LULC map of the study area in 2043 also indicated that the physical expansion of Shiraz city will continue in a horizontal and dispersed manner, a pattern that deviated from the standard form of urban growth. هدف این مطالعه ارزیابی کمی و مدلسازی دینامیک فضایی- زمانی تغییرات کاربری اراضی و پوشش زمین در شهر شیراز و مناطق اطراف آن از سال 1381 تا 1402، با هدف پیش‌‌بینی تغییرات احتمالی تا سال 1422 است. بدین‌‌منظور، ابتدا با استفاده از تصاویر ماهواره‌‌ای لندست نقشه کاربری اراضی و پوشش زمین منطقه مورد مطالعه با استفاده از الگوریتم شبکه عصبی در سه کلاس کاربری ساخت‌‌وساز، پوشش گیاهی و اراضی بایر در محیط نرم‌‌افزار Envi 5.3.1 تهیه شد. مقدار صحت دقت‌‌کلی حاصل از طبقه‌‌بندی برای سال‌‌های 1381، 1392 و 1402 به ترتیب 02/93، 66/88 و 33/91 درصد و مقدار ضریب کاپا نیز برای این سه سال به ترتیب برابر با 53/89، 83 و 87 درصد به‌‌دست آمد. در گام بعد با اجرای مدل مارکوف توسط نقشه‌‌ سال‌‌های 1381 و 1392، میزان ضریب کرامر 85/0 محاسبه شد و با به‌‌کارگیری مدل CA-Markov نیز، نقشه سال 1402 در محیط نرم‌‌افزار TerrSet 18.3.1 شبیه‌‌سازی شد. سپس با مقایسه نقشه‌‌های طبقه‌‌بندی‌‌شده (واقعی) و شبیه‌‌سازی ‌‌شده سال 1402، مقدار شاخص کاپای استاندارد 92/0 به دست آمد. در نهایت نقشه پیش‌‌بینی تغییرات کاربری اراضی و پوشش زمین نیز برای سال 1422 با استفاده از مدل CA-Markov شبیه‌‌سازی شد. نتایج نشان داد که بین سال‌‌های 1381 تا 1402 کاربری ساخت‌‌وساز با 27/39 درصد افزایش مساحت، رشد چشمگیری یافته است، اما در بازه زمانی ذکر شده شاهد کاهش قابل‌‌توجه مساحت پوشش گیاهی و اراضی بایر به‌‌ترتیب ‌‌به میزان 41/39 و 03/20 درصد بوده‌‌ایم که بیشتر به کاربری ساخت‌‌‌‌وساز تغییر یافته‌‌اند. همچنین نقشه‌‌های کاربری اراضی سال‌‌های 1381، 1392 و 1402 نشان داد که گسترش فیزیکی شهر به سمت غرب، جنوب و جنوب‌شرق شهر شیراز بوده است که نشان‌‌دهنده رشد افقی و غیراصولی شهر شیراز بین سال‌‌های 1381 تا 1402 است. برطبق پیش‌‌بینی این پژوهش سطح کاربری ساخت‌‌وساز و پوشش گیاهی در سال 1422 نسبت به سال 1402 به‌‌ترتیب به میزان 47/8 و 80/20 درصد افزایش پیدا خواهد کرد، اما سطح اراضی بایر برخلاف دو کاربری دیگر به میزان 58/16 درصد کاهش پیدا خواهد کرد و بیشتر مساحت از دست رفته آن به کاربری ساخت‌‌وساز تغییر خواهد یافت. همچنین نقشه پیش‌‌بینی منطقه مورد مطالعه در سال 1422 نشان داد که روند گسترش فیزیکی شهر شیراز به صورت افقی و پراکنده خواهد بود که چنین رشد فیزیکی برخلاف فرم استاندارد رشد شهری است.

https://www.iraneiap.ir/article_229981_fd52f21f4c98b88223d9f0283a91f16e.pdf

انجمن ارزیابی محیط زیست ایران پژوهش های محیط زیست 2008-9597 16 31 2025 09 21 Evaluating the Physical- Spatial Resilience of Rural Settlements in Aliabadkatoul County Against Flood Using Shannon Entropy ارزیابی تاب‌آوری کالبدی- فضایی سکونتگاه‌های روستایی علی‌آباد‌کتول در برابر سیلاب با استفاده از آنتروپی شانون 191 208 229983 10.22034/eiap.2025.229983 FA هیرسا طاهری مشهدی دانشجوی دکترا برنامه ریزی محیط زیست، گروه کشاورزی و منابع طبیعی، پردیس البرز، دانشگاه تهران، ایران اسماعیل صالحی استاد دانشکده محیط زیست، پردیس دانشکده های فنی، دانشگاه تهران، ایران احمد نوحه گر استاد دانشکده محیط زیست، پردیس دانشکده های فنی، دانشگاه تهران، ایران شهرزاد فریادی دانشیار دانشکده محیط زیست، پردیس دانشکده های فنی، دانشگاه تهران، ایران 0000-0002-0583-3883 Journal Article 2024 10 03 Climate change has led to an increase in the intensity and frequency of floods. These natural hazards have significant negative impacts on the lives and infrastructure of communities. Examining resilience in various dimensions can provide effective solutions to deal with climate change. This research aimed to evaluate the physical-infrastructural resilience against floods in rural areas of Aliabadkatoul County to enhance the resilience capacity of rural settlements. Flood vulnerability indicators, including elevation, slope, topographic wetness index, rainfall, soil texture, distance from the river, and the 100-year flood zone, were identified. These indicators were evaluated using AHP method. Indicators of quality and structure of buildings, healthcare centers, and distance from roads, electricity, gas, and water were considered as physical indicators in this study, and their weights were determined using Shannon entropy. Then, using a Geographic Information System (GIS), a map of physical-infrastructural resilience for rural areas was prepared. The results showed that regarding the distribution of the rural population, 45.5% of rural areas in the county have good physical-infrastructural resilience, 23.4% have moderate resilience, and 31.1% have low resilience against floods. The central and northern parts of the county have greater resilience due to their more favorable physical and infrastructural features. In contrast, the southern and western regions have lower flood resilience due to the poor quality of structures (60% moderate and 15% low), limited access to infrastructure (52% moderate and 28% low), and unfavorable geographical location. Therefore, policymaking to increase the physical-structural resilience of vulnerable areas is essential. تغییر اقلیم موجب افزایش شدت و فراوانی سیلاب‌ها شده است. این مخاطرات طبیعی تأثیرات منفی قابل توجهی بر زندگی و زیرساخت‌های جوامع دارند. بررسی تاب‌آوری در ابعاد مختلف می‌تواند راهکارهای مؤثری برای مقابله با پدیده‌های اقلیمی ارائه دهد. این پژوهش با هدف ارزیابی تاب‌آوری کالبدی-زیرساختی در برابر سیل در مناطق روستایی شهرستان علی‌آباد‌کتول به منظور ارتقا ظرفیت تاب‌آوری سکونتگاه‌های روستایی انجام شده است. شاخص‌های مؤثر بر خطرپذیری سیل شامل ارتفاع، شیب، شاخص رطوبت توپوگرافی، بارندگی، پو شش گیاهی، بافت خاک، فاصله از رودخانه و پهنه سیلابی با دوره بازگشت 100 ساله شناسایی شدند. سپس این شاخص‌ها با روش تحلیل سلسله مراتبی ارزیابی شدند. شاخص‌های مراکز درمانی، فاصله از جاده، کیفیت و اسکلت ابنیه، برق، گاز و آب در این پژوهش به عنوان شاخص‌های کالبدی مورد بررسی قرار گرفتند که باکمک آنتروپی شانون وزن‌دهی شدند. سپس با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی، نقشه تاب‌آوری کالبدی-زیرساختی برای مناطق روستایی تهیه شد. نتایج نشان داد که از لحاظ پراکنش جمعیت روستایی، 5/45 درصد از مناطق روستایی شهرستان دارای تاب‌آوری کالبدی-زیرساختی خوب، 4/23 درصد متوسط و 1/31 درصد پایین در برابر سیل هستند. مناطق مرکزی و شمالی شهرستان به دلیل برخورداری از ویژگی‌های کالبدی-زیرساختی مناسب‌تر، از تاب‌آوری بالاتری برخوردارند. در مقابل، مناطق جنوبی و غربی به دلیل کیفیت پایین سازه‌ها (60 درصد متوسط و 15 درصد پایین)، دسترسی محدود به زیرساخت‌ها و خدمات (52 درصد متوسط و 28 درصد پایین) و موقعیت جغرافیایی نامطلوب، تاب‌آوری کمتری در برابر سیل دارند. بنابراین، سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی برای افزایش تاب‌آوری کالبدی- ساختی نواحی آسیب‌پذیر ضروری است.

https://www.iraneiap.ir/article_229983_83491546b92707cd464afa8d755b8b7b.pdf