https://www.iraneiap.ir/ پژوهش های محیط زیست fa daily 1 Sun, 21 Sep 2025 00:00:00 +0330 Sun, 21 Sep 2025 00:00:00 +0330 https://www.iraneiap.ir/article_229954.html هدف این پژوهش پیش‌‌بینی اثر رشد شهری بر خدمات فرهنگی و شناسایی سناریوی ترجیحی برای حفاظت از این خدمات در استان گلستان است. برای این منظور، نخست نقشه خدمات فرهنگی با روش تصمیم گیری چند معیاره تولید شد. سپس، رشد شهری منطقه مورد مطالعه از طریق مدل SLEUTH تا سال 2035 تحت سناریوهای تاریخی (اول)، فشرده (دوم) و محیط‌‌زیستی با هدف حفظ خدمات فرهنگی (سوم) پیش‌‌بینی شد. ارزیابی خدمات فرهنگی نشان داد که آن‌‌ها بیشتر در قسمت مرکزی استان قرار دارند. طبق نتایج مدل، وسعت کل رشد شهری در سناریوی اول 21197 هکتار است. با تغییر ضرایب مدل، رشد شهری در سناریوی دوم و سوم به 21175 و 19691هکتار کاهش پیدا کرد. وسعت رشد شهری که در پهنه‌‌های خدمات فرهنگی رخ داد تحت سناریوی های اول، دوم و سوم به ترتیب 1387، 1425 و 916 هکتار بود. به این ترتیب، سناریوی سوم در مقایسه با دو سناریوی دیگر رشد کلی شهر را به میزان 1484 و 1506 هکتار کاهش داد. تحت سناریوی سوم وسعت رشد شهری که در پهنه‌‌های خدمات فرهنگی رخ داد 931 و 1161 هکتار کمتر از سناریوهای اول و دوم بود. علاوه‌‌براین، یافته‌‌ها نشان داد که رشد شهری بیشترین اثر را بر خدمات زیبایی‌‌شناسی دارد. کمترین و بیشترین رشد شهری در پهنه‌‌های زیبایی‌‌شناختی به ترتیب تحت سناریوهای سوم (590 هکتار) و دوم (618 هکتار) اتفاق افتاد. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که تلفیق روش ارزیابی چند معیاره و مدل SLEUTH می‌‌تواند تصمیم‌‌گیران و برنامه‌‌ریزان را از اثر رشد شهری بر خدمات اکوسیستم آگاه سازد. https://www.iraneiap.ir/article_229956.html شاخص جامعه پایدار از 22 نمایه دربرگیرنده رفاه انسان، رفاه اقتصادی و رفاه محیط‌زیستی برای کشورهای جهان از سال 2006 تا 2016 در دسترس است. به کمک این داده‌ها و روش تاپسیس همراه با حساسیت‌سنجی، رتبه ایران برای این شاخص در مقایسه با شش کشور منتخب منطقه محاسبه شد و روند تغییرات آن نیز بررسی شد. مراحل اجرای تاپسیس و حساسیت‌سنجی در نرم‌افزار نوشته شده در پایتون با رابط کاربر آسان اجرا شد. نتایج نشان داد که در دو سال 2006 و 2016 میلادی وضعیت ایران از نظر شاخص جامعه پایدار در رتبه پنجم در مقایسه با کشورهای منتخب منطقه بود، حال آن که در سال 2010 در رتبه دوم قرار داشت. همچنین، نتایج نشان داد این رتبه‌بندی به شکل کلی در طی سال‌های 2006 تا 2016 برای ایران روند کاهشی داشته است. حساسیت‌سنجی با تغییر 50 درصدی در وزن‌های 22 نمایه مورد استفاده و تکرار 100000 بار در نرم‌افزار نشان داد نتایج حاصل از تاپسیس قبل و بعد از حساسیت‌سنجی تغییر چندانی نمی‌کند و این موضوع گویای قابلیت اتکای نتایج و داده‌های خام مورد استفاده است. همچنین، نرم‌افزار پایتون نوشته شده نقش خود را به خوبی در تسهیل انجام محاسبات نشان داد. به‌نظر می‌رسد طی دوره مورد بررسی تنزل یا ارتقای رتبه ایران از نظر شاخص جامعه پایدار بیشتر ناشی از نمایه‌های غذای کافی، توزیع درآمد و بدهی عمومی بوده است. از این‌رو، دولت و سازمان‌های مرتبط می‌توانند با تمرکز بر این نمایه‌‌ها موجب ارتقای وضعیت ایران از نظر این شاخص شوند. https://www.iraneiap.ir/article_229958.html هدف از مطالعه حاضر، بررسی نظام‌‌مند و ارایه فراترکیبی از پژوهش‌های مرتبط با عناصر گسترش حسابداری مدیریت محیط‌‌زیستی است. رویکرد پژوهش کیفی و از نوع سنتز پژوهی می‌باشد که با روش تحلیل محتوا به کمک فراترکیب انجام‌ شده و ازن ظر هدف، کاربردی است و پژوهش سعی دارد چارچوب جامع و یکپارچه‌ای از حسابداری مدیریت محیط‌‌زیستی را در قالب پارادایمی برای تولید پاک‌تر ارایه نماید. جامعه مورد بررسی، پژوهش‌های مرتبط با موضوع است که بین سال‌های 2016 تا آوریل 2023 در هفت پایگاه اطلاعاتی معتبر منتشر شده‌اند. در نهایت 32 مطالعه به‌صورت هدفمند انتخاب و سپس با استفاده از تحلیل محتوا، 109 کد 17 مفهوم، 7 مقوله کلیدی طی فرآیند جستجو و ترکیب نظام‌مند شناسایی گردید که عبارتند از: عوامل مدیریتی، منابع، مشوق‌ها و فشارهای محیطی، عدم اطمینان محیطی، قوانین و مقررات، صلاحیت حسابداران و ویژگی‌های ساختاری شرکت، که این عوامل در سه رده عوامل اصلی، زمینه‌ای و محیطی طبقه‌بندی شدند و پس از طی مراحل هفت‌گانه پژوهش مدل گسترش حسابداری مدیریت محیط‌‌زیستی برای تولید پاک‌تر در صنایع تولیدی طراحی گردید. تحقق حسابداری مدیریت محیط‌‌زیستی منوط به توجه به عوامل ذکرشده در الگوی ارایه ‌شده است که بدون توجه به همه عوامل بیان ‌شده در چارچوب جامع گسترش حسابداری مدیریت محیط‌‌زیستی رسیدن به سطح ایده‌آل تولید پاک‌تر در صنایع تولیدی ممکن نمی‌گردد. در نهایت این الگو خروجی و پیامدهای استفاده صنایع از حسابداری مدیریت محیط‌‌زیستی را در چهار حوزه استانداردهای حسابداری توسعه پایدار، رعایت مقررات محیط‌‌زیستی، ارتقاء سطح فرهنگ مسئولیت اجتماعی، استفاده بهینه از منابع و تولید پاک نشان می‌دهد. به حسابداران و حسابرسان شرکت‌ها پیشنهاد می‌شود به افشای اطلاعات مربوط به مسایل محیط‌‌زیستی و عملکرد محیط‌‌زیستی شرکت‌ها با صداقت اهتمام بیشتری ورزند و با پررنگ نشان دادن منافع حاصل از هزینه‌های محیط‌‌زیستی به مدیران شرکت‌ها، آنان را به بهاء دادن هر چه بیشتر به مسایل محیط‌‌زیستی ترغیب کنند. https://www.iraneiap.ir/article_229959.html ازدحام انواع وسایط نقلیه در‌ محدوده خیابان‌های ملت و اکباتان که در سطح فراشهری و ملی به خرید و فروش لوازم یدکی و تزیینی خودرو اختصاص پیدا کرده است، مدیریت شهری منطقه 12 را با چالش گسترده‌ای مواجه نموده است. تهیه و اجرای پروژه بهسازی و تعریض معابر این محدوده از سوی شهرداری منطقه، به منظور ساماندهی خیابان‌های ملت و اکباتان، چالش یاد شده را مضاعف کرده و مقاومت کسبه و اصناف محلی را به همراه داشته است. هدف پژوهش حاضر، ارزیابی تاثیرات اجرای پروژه یاد شده در محدوده مورد مطالعه است. روش تحقیق مبتنی بر روش توصیفی- تحلیلی- توسعه‌ای بوده است. در گردآوری داده‌ها از هر دو شیوه اسنادی و پیمایشی بهره‌گیری شده است. در تحلیل اطلاعات از روش‌های کمی و کیفی استفاده شده است. بر اساس روش کمی، از آزمون‌های آماری توصیفی و استنباطی؛ اعم از میانگین‌گیری، ضریب بتا، و تحلیل مسیر استفاده شده است. در روش‌های کیفی نیز از تحلیل روند بهره‌گیری به عمل آمده است. جامعه آماری شامل کسبه، رانندگان وانت‌ها و کامیون‌ها، باربران محلی، عابران پیاده و مسافران، گروه متخصصان و گروه خبرگان بوده است. روایی داده‌ها بر اساس روایی سازه و صوری؛ و پایایی پرسشنامه نیز بر اساس آلفای کرونباخ انجام شد. یافته‌ها نشان داد که در صورت اجرای طرح بهسازی و تعریض معابر، به ترتیب ابعاد همکاری‌های سازمانی با 53 درصد؛ حمل و نقل پایدار با 5/51 درصد؛ سطح توسعه‌یافتگی با ۴۹ درصد؛ و تحرک جمعیت با ۴۷ درصد، بالاترین فراوانی‌ها را به خود اختصاص خواهند داد. در ادامه، ابعاد وضعیت محدوده مداخله با 5/43درصد؛ و سطح رضایت‌مندی با ۳۲ درصد جای داشتند و در نهایت، ابعاد سرمایه اجتماعی با ۳۰ درصد و آسیب‌ها و جرایم با ۲۹ درصد در پایین ترین رتبه قرار خواهند گرفت. نتایج حاصل از آزمون تحلیل مسیر نشان داد که با اجرای طرح، ابعاد حمل و نقل پایدار، همکاری‌های سازمانی، وضعیت محدوده مداخله، مدیریت تعارض‌ها و آسیب‌ها و جرایم به صورت مستقیم، و ابعاد سطح توسعه‌یافتگی، تحرک جمعیت، وضعیت رضایت‌مندی و سرمایه اجتماعی به صورت غیرمستقیم از اجرای طرح، تاثیر خواهند پذیرفت. همکاری‌های سازمانی به شکل غیرمستقیم نیز از اجرای طرح متاثر خواهد شد. https://www.iraneiap.ir/article_229960.html یکی از راهکارهای تحقق توسعه پایدار، آموزش سبز منابع انسانی است. این پژوهش با هدف پایش تاثیر آموزش سبز، کفایت اجتماعی و مشارکت سبز بر عملکرد سبز منابع انسانی انجام شده است. از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی از نوع پیمایشی می‌باشد. جامعه آماری پژوهش شامل کارکنان ستادی وزارت نیرو است. حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران 132 نفر می‌باشد که به روش تصادفی ساده به دست آمده است. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه استانداردتان پام بوده که روائی و پایایی آن مورد تایید قرار گرفته است. برای تجزیه‌و‌تحلیل داده‌ها از روش معادلات ساختاری PLS استفاده گردید. نتایج تحقیق با ضریب معناداری 536/2 نشان از رابطه مثبت و معنادار متغیر آموزش سبز و عملکرد سبز HRM دارد. ضریب معناداری 706/2 نشان از تاثیر مثبت و معنادار متغیر کفایت اجتماعی و عملکرد سبز HRM و ضریب معناداری 468/2 نشان از تاثیر مثبت و معنادار متغیر مشارکت شغلی سبز و عملکرد سبز HRM دارد. کفایت اجتماعی با ضریب استاندارد 309/0 و مشارکت شغلی سبز با ضریب استاندارد 217/0 نقش تعدیل‌گر و ارتباطی خود را در رابطه تاثیر آموزش سبز بر عملکرد سبز HRM نشان می‌دهند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که متغیر کفایت اجتماعی نسبت به متغیر مشارکت وزن بیشتری را در این فرآیند به خود اختصاص می‌دهد. در نهایت اجرای راهبردی مدیریت سبز در همه سازمان‌های دولتی پیشنهاد می‌گردد. https://www.iraneiap.ir/article_229964.html سیستم‌های کشاورزی در مناطق گرم و خشک با سرعت بالایی در حال تحول است. کشاورزان به منظور سازگاری با کم‌آبی، به شیوه‌های جدید مبتنی بر کشت گلخانه‌ای روی آورده‌اند. درآمد بلند مدت، امنیت غذایی و سازگاری مردم مناطق خشک تا حد زیادی به پایداری این شیوه‌های کشاورزی بستگی دارد. در این زمینه، ارزیابی سطح پایداری این سیستم‌های کشت بسیار مهم است. مطالعه حاضر تلاش می‌کند تا پایداری شیوه‌های کشاورزی در منطقه گرم و خشک شهرستان پاکدشت را با تعریف یک شاخص تجمیعی(AGI)(1) با استفاده از چهار شاخص اصلی ثبات، سازگاری، بهره‌وری و عدالت، پایداری را ارزیابی و عوامل تعیین‌کننده اصلی را بررسی ‌کند. به این منظور یک مطالعه میدانی در سه روستا با سیستم‎های کشت متفاوت در شهرستان پاکدشت انجام شد. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های ساختاریافته، بحث‌های گروهی متمرکز، مشاهدات میدانی، اطلاعات ثانویه جمع‌آوری شد. مجموعه جامعی از شاخص‌های فرعی مناسب برای سنجش شاخص‌های اصلی شناسایی شد. شاخص‌های اصلی و شاخص‌های فرعی با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی فازی(2) برای اندازه‌گیری سطح پایداری روستاهای مورد مطالعه وزن‌دهی شدند. در بین شیوه‌های کشاورزی مورد مطالعه، روستای گلزار بیشترین پایداری، روستاهای کریم‌آباد و ارمبویه در رتبه‎های بعدی قرار گرفتند. رویکرد کل‌نگر و میان رشته‎ای به کار گرفته شده در این پژوهش، پتانسیل یک چارچوب مفید برای ارزیابی پایداری را داشته و خلاصه‌ای مفید از مسائل و مشکلات پایداری را فراهم می‌کند. لذا اطلاعات به دست آمده از این مطالعه پتانسیل استفاده در تدوین سیاست‌های این بخش از کشور را دارا است. https://www.iraneiap.ir/article_229967.html کاربری اراضی منابع ارزشمند و محدودی هستند. بنابراین، اهمیت حفظ و نگهداری از این‌ گونه اراضی به دلیل اهمیت از نظر اقتصادی و برطرف کردن نیازهای معیشتی جمعیت، امری طبیعی و ضروری است. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های کاربری اراضی تناسب کاربری می‌باشد که فرآیندی است که تعیین‌کننده سازگاری زمین، برای استفاده‌ای تعریف شده می‌باشد. هدف اصلی تحلیل تناسب کاربری، کمک به برنامه‌ریزان و تصمیم‌سازان برای یافتن مناسب‌ترین موقعیت و الگوی چینش فعالیت‌ها در زمینه‌ای مورد برنامه‌ریزی است. بنابراین امروزه با هدف برنامه‌ریزی متناسب و اجرای موفق برنامه‌ها، نیازمند اطلاعات صحیح، دقیق و به‌روز از نسبت تغییرات کاربری‌های اراضی و سیمای زمین می‌باشیم، لذا فناوری سنجش‌ازدور به دلیل داشتن دید فضایی و یکپارچه از سیمای زمین و سامانه اطلاعات جغرافیایی به دلیل داشتن قابلیت تجزیه‌وتحلیل، مدل‌سازی و تهیه نقشه‌های کاربری می‌توانند در این راستا کارآمد باشند. بدین‌منظور هدف این پژوهش ارزیابی تغییرات کاربری و مطلوبیت زیستگاه پارک ملی خبر در استان کرمان در 50 سال گذشته با استفاده از سنجش‌ازدور و GIS می‌باشد. در این پژوهش به‌منظور تهیه نقشه کاربری اراضی از تصاویر ماهواره‌ای لندست در سال‌های 1974 الی 2023 استفاده ‌شده است و به‌منظور مدل‌سازی مطلوبیت زیستگاه از GIS و مدل‌های ارزیابی چندین معیاره شامل مدل منطق فازی و تاپسیس استفاده ‌شده است. به‌طوری‌که معیارهایی چون طبقات کاربری، پوشش‌های گیاهی، خاک و میزان فرسایش‌پذیری حداکثر و حداقل، درصد شیب زمین و مقدار فاصله از رودخانه و گسل به‌منظور مدل‌سازی در نظر گرفته‌ شده است. به‌منظور پیاده‌سازی مدل‌سازی ابتدا تمامی‌معیارها به لایه‌های رستری تبدیل ‌شده و بر مبنای اهمیت و ارزش‌گذاری وزن‌دهی شده‌اند و در نهایت لایه‌ها با همدیگر تلفیق و همپوشانی و نقشه نهایی تهیه ‌شده است. نتایج پژوهش نشان داد که زیستگاه خبر در طول 50 سال گذشته تغییرات کاربری اراضی زیادی داشته است به‌طوری‌که از اراضی جنگلی- زیستگاه حیات‌وحش و کشاورزی- فضای سبز کاسته شده و به اراضی غیرقابل استفاده نامرغوب و اراضی بایر اضافه ‌شده است. تغییرات کاربری باعث افزایش میزان فرسایش‌پذیری خاک در منطقه مورد مطالعه شده است و به‌منظور پایش پوشش گیاهی منطقه از شاخص NDVI استفاده ‌شده است که نتایج بررسی کاهش میانگین پوشش‌های گیاهی در سال‌های مورد مطالعه را نشان داد. در نهایت نتایج مدل‌سازی نشان داد که بیشتر مساحت پارک ملی خبر دارای مطلوبیت بالا و متوسط از نظر تناسب کاربری می‌باشد. https://www.iraneiap.ir/article_229968.html بسته‌بندی یک محصول، ترکیبی از عناصر گوناگون است که هر یک از آن‌ها می‌توانند در رفتار خرید مصرف‌کننده مؤثر باشند. برچسب روی بسته‌بندی هویت کالا بوده و حاوی عناصر اطلاعاتی و تبلیغاتی است. در این پژوهش، تأثیر چها‌ر نوع برچسب، قانونی (اجباری)، بازاریابی، تغذیه‌ای و ‌محیط‌‌زیستی ‌بر مصرف فرآورده‌‌های لبنی (شیر، پنیر، ماست، کره، دوغ، خامه و کشک) مورد بررسی قرار گرفت. داده‌های مطالعه از طریق پرسشگری در شهر نور استان مازندران در سال 1400 مورد بررسی به‌دست آمد. تحقیق، به‌لحاظ هدف، تحقیقی کاربردی و به ‌لحاظ نحوه اجرای پژوهش، تحقیقی پیمایشی از نوع توصیفی- همبستگی است. ابزار جمع‌آوری داده‌ها، پرسش‌نامه محقق ساخته بود که به‌روش نمونه‌گیری در دسترس بین 384 نفر از مشتریان فروشگاه‌‌های مواد غذایی توزیع شد. به‌منظور بررسی اثرگذاری اطلاعات درج روی بسته‌بندی از روش شبکه عصبی مصنوعی استفاده شد. نتایج تحقیق نشان داد که براساس ضریب اهمیت نرمال شده که به‌صورت نسبی و برحسب درصد است، اطلاعات قانونی با اهمیت 100 درصد، اطلاعات بازاریابی 6/86 درصد، اطلاعات ‌محیط‌‌زیستی ‌4/67 درصد، اطلاعات تغذیه‌ای 9/35 درصد، سن 3/19 درصد و جنسیت 5/16 درصد بر مصرف محصولات لبنی پاسخگویان تأثیر دارند. بر اساس نتایج به‌دست آمده شرکت‌‌های تولیدکننده محصولات لبنی برای فروش بیشتر باید ضمن درج اطلاعات قانونی نظیر تاریخ تولید، انقضا، محل تولید و غیره به اضافه کردن اطلاعات بازاریابی اقدام کنند. اطلاعاتی مانند قیمت، نام تجاری، لوگوی شرکت از نظر خریداران مورد توجه قرار می‌گیرد. توجه کم خریداران به اطلاعات ‌محیط‌‌زیستی ‌بر روی بسته، می‌تواند در سطح کلان نگران‌کننده باشد. لازم است با عرضه برنامه‌‌های آموزشی در رسانه‌‌های اجتماعی حساسیت خریداران را به این موضوع افزایش داد. https://www.iraneiap.ir/article_229977.html شاخص‌‌های کیفی NSFWQI و IRWQISC و شاخص آسیب‌‌پذیری WRASTIC از شاخص‌‌های مطرح در ارزیابی کیفی آب‌های سطحی می‌‌باشند. در تحقیق حاضر، شاخص‌‌های فوق به منظور بررسی کیفیت آب رودخانه شصت‌‌دره در شهرستان تربت حیدریه با هدف مدیریت کیفی به کار گرفته شدند. در این راستا، دو ایستگاه پایش در امتداد رودخانه شصت‌‌دره، یکی در بالادست شهر (S1) و دیگری در پایین‌‌دست شهر و تصفیه‌خانه فاضلاب (S2) انتخاب شد، و 12 پارامتر کیفی به مدت یک سال با تواتر فصلی مورد سنجش قرار گرفت. براساس شاخص کیفی IRWQISC، کیفیت آب رودخانه در کلاس متوسط تا نسبتاً خوب قرار دارد. در نواحی بالادست، رودخانه از شرایط کیفی بهتری برخوردار است، به طوری‌که در ایستگاه S1 در فصل‌های پاییز و زمستان کیفیت آب نسبتاً خوب و خوب ارزیابی می‌‌شود. رودخانه شصت‌‌دره در ایستگاه S2 تحت تاثیر ورود بار آلودگی قرار دارد، کیفیت آب این ایستگاه در هر چهار نوبت نمونه‌‌برداری در محدوده بد و خیلی بد قرار می‌‌گیرد. میزان شاخص NSFWQI در ایستگاه‌های پایش در بازه 56-14 است و بر این اساس، کیفیت آب در ایستگاه S1 متوسط تا بد و در ایستگاه S2 بد و خیلی بد می‌‌باشد. اعداد، حساسیت متوسط تا زیاد رودخانه شصت‌‌دره به آلودگی‌ها و پتانسیل منطقه در ایجاد آلودگی منابع آب سطحی را نشان می‌‌دهد. بر این اساس، نظارت بر فعالیت‌های انسانی، کشاورزی و ... به منظور بهسازی شرایط بوم‌شناختی و منابع آبی این ناحیه ضرورت می‌یابد. همچنین، کیفیت پساب خروجی تصفیه‌خانه فاضلاب تربت‌حیدریه به منظور مطابقت با استاندارد تخلیه به آب‌های پذیرنده باید مورد کنترل و پایش قرار گیرد. https://www.iraneiap.ir/article_229981.html هدف این مطالعه ارزیابی کمی و مدلسازی دینامیک فضایی- زمانی تغییرات کاربری اراضی و پوشش زمین در شهر شیراز و مناطق اطراف آن از سال 1381 تا 1402، با هدف پیش‌‌بینی تغییرات احتمالی تا سال 1422 است. بدین‌‌منظور، ابتدا با استفاده از تصاویر ماهواره‌‌ای لندست نقشه کاربری اراضی و پوشش زمین منطقه مورد مطالعه با استفاده از الگوریتم شبکه عصبی در سه کلاس کاربری ساخت‌‌وساز، پوشش گیاهی و اراضی بایر در محیط نرم‌‌افزار Envi 5.3.1 تهیه شد. مقدار صحت دقت‌‌کلی حاصل از طبقه‌‌بندی برای سال‌‌های 1381، 1392 و 1402 به ترتیب 02/93، 66/88 و 33/91 درصد و مقدار ضریب کاپا نیز برای این سه سال به ترتیب برابر با 53/89، 83 و 87 درصد به‌‌دست آمد. در گام بعد با اجرای مدل مارکوف توسط نقشه‌‌ سال‌‌های 1381 و 1392، میزان ضریب کرامر 85/0 محاسبه شد و با به‌‌کارگیری مدل CA-Markov نیز، نقشه سال 1402 در محیط نرم‌‌افزار TerrSet 18.3.1 شبیه‌‌سازی شد. سپس با مقایسه نقشه‌‌های طبقه‌‌بندی‌‌شده (واقعی) و شبیه‌‌سازی ‌‌شده سال 1402، مقدار شاخص کاپای استاندارد 92/0 به دست آمد. در نهایت نقشه پیش‌‌بینی تغییرات کاربری اراضی و پوشش زمین نیز برای سال 1422 با استفاده از مدل CA-Markov شبیه‌‌سازی شد. نتایج نشان داد که بین سال‌‌های 1381 تا 1402 کاربری ساخت‌‌وساز با 27/39 درصد افزایش مساحت، رشد چشمگیری یافته است، اما در بازه زمانی ذکر شده شاهد کاهش قابل‌‌توجه مساحت پوشش گیاهی و اراضی بایر به‌‌ترتیب ‌‌به میزان 41/39 و 03/20 درصد بوده‌‌ایم که بیشتر به کاربری ساخت‌‌‌‌وساز تغییر یافته‌‌اند. همچنین نقشه‌‌های کاربری اراضی سال‌‌های 1381، 1392 و 1402 نشان داد که گسترش فیزیکی شهر به سمت غرب، جنوب و جنوب‌شرق شهر شیراز بوده است که نشان‌‌دهنده رشد افقی و غیراصولی شهر شیراز بین سال‌‌های 1381 تا 1402 است. برطبق پیش‌‌بینی این پژوهش سطح کاربری ساخت‌‌وساز و پوشش گیاهی در سال 1422 نسبت به سال 1402 به‌‌ترتیب به میزان 47/8 و 80/20 درصد افزایش پیدا خواهد کرد، اما سطح اراضی بایر برخلاف دو کاربری دیگر به میزان 58/16 درصد کاهش پیدا خواهد کرد و بیشتر مساحت از دست رفته آن به کاربری ساخت‌‌وساز تغییر خواهد یافت. همچنین نقشه پیش‌‌بینی منطقه مورد مطالعه در سال 1422 نشان داد که روند گسترش فیزیکی شهر شیراز به صورت افقی و پراکنده خواهد بود که چنین رشد فیزیکی برخلاف فرم استاندارد رشد شهری است. https://www.iraneiap.ir/article_229983.html تغییر اقلیم موجب افزایش شدت و فراوانی سیلاب‌ها شده است. این مخاطرات طبیعی تأثیرات منفی قابل توجهی بر زندگی و زیرساخت‌های جوامع دارند. بررسی تاب‌آوری در ابعاد مختلف می‌تواند راهکارهای مؤثری برای مقابله با پدیده‌های اقلیمی ارائه دهد. این پژوهش با هدف ارزیابی تاب‌آوری کالبدی-زیرساختی در برابر سیل در مناطق روستایی شهرستان علی‌آباد‌کتول به منظور ارتقا ظرفیت تاب‌آوری سکونتگاه‌های روستایی انجام شده است. شاخص‌های مؤثر بر خطرپذیری سیل شامل ارتفاع، شیب، شاخص رطوبت توپوگرافی، بارندگی، پو شش گیاهی، بافت خاک، فاصله از رودخانه و پهنه سیلابی با دوره بازگشت 100 ساله شناسایی شدند. سپس این شاخص‌ها با روش تحلیل سلسله مراتبی ارزیابی شدند. شاخص‌های مراکز درمانی، فاصله از جاده، کیفیت و اسکلت ابنیه، برق، گاز و آب در این پژوهش به عنوان شاخص‌های کالبدی مورد بررسی قرار گرفتند که باکمک آنتروپی شانون وزن‌دهی شدند. سپس با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی، نقشه تاب‌آوری کالبدی-زیرساختی برای مناطق روستایی تهیه شد. نتایج نشان داد که از لحاظ پراکنش جمعیت روستایی، 5/45 درصد از مناطق روستایی شهرستان دارای تاب‌آوری کالبدی-زیرساختی خوب، 4/23 درصد متوسط و 1/31 درصد پایین در برابر سیل هستند. مناطق مرکزی و شمالی شهرستان به دلیل برخورداری از ویژگی‌های کالبدی-زیرساختی مناسب‌تر، از تاب‌آوری بالاتری برخوردارند. در مقابل، مناطق جنوبی و غربی به دلیل کیفیت پایین سازه‌ها (60 درصد متوسط و 15 درصد پایین)، دسترسی محدود به زیرساخت‌ها و خدمات (52 درصد متوسط و 28 درصد پایین) و موقعیت جغرافیایی نامطلوب، تاب‌آوری کمتری در برابر سیل دارند. بنابراین، سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی برای افزایش تاب‌آوری کالبدی- ساختی نواحی آسیب‌پذیر ضروری است. https://www.iraneiap.ir/article_237716.html در این تحقیق، برای صرفه‌جویی و استفادۀ بهینه از انرژی اولیه، تلفیق آب‌شیرین‌کن چنداثرۀ تقطیری با تراکم بخار (MED-TVC) در یک سیستم تولید همزمان توان، حرارت و سرما با استفاده از مولد بازیافت‌حرارت سه فشاره با محرک توربین گاز مورد ارزیابی ترمواکونومیکی قرار گرفته ‌است. اجزای سیستم تلفیقی عبارت‌اند از: کمپرسور، محفظۀ احتراق، توربین گاز، مولد بازیافت ‌حرارت‌سه‌فشاره، چیلر جذبی و آب‌شیرین‌کن چند اثره. بخار فشار پائین تولیدی در مولد ‌بازیافت ‌حرارت برای مصرف چیلر جذبی، بخار با فشار متوسط برای راه‌اندازی آب‌شیرین‌کن و بخار سوپر‌هیت فشار بالا برای مصارف گرمایشی به‌کار می‌رود. مدل‌سازی سیستم برای آنالیز ترمودینامیکی و ترمواکونومیکی با استفاده از نرم‌افزار Engineering Equation Solver(EES) و با درنظرگرفتن روابط موازنه‌ معادلات جرم، انرژی، اگزرژی و هزینه انجام ‌شده ‌است. نتایج مدل‌سازی نشان داد که با طرح جدید، بازده اگزرژی سیستم تا 57/5 درصد افزایش می‌یابد و به ترتیب تولید توان، گرمایش، آب شیرین و سرمایش بالاترین هزینه تولید را دارند. https://www.iraneiap.ir/article_237717.html چکیدهارزیابی اثرات محیط زیستی به عنوان یک الزام قانونی در نظام تصمیم‌گیری کشور زمان بر و پرهزینه است، پژوهش حاضر برای اولین بار در ایران با هدف بهبود فضای تصمیم گیری برای صدور مجوزهای زیست محیطی قبل از اجرای پروژه معدنی، تعیین آستانه آسیب زیست محیطی و تعیین وضعیت و نظارت بر اکوسیستم‌ها قبل از اجرای پروژه معدنی تعریف شد. مدل پیش سنجی محیط زیست پروژه‌های معدنی یا MEPF راه حلی سریع در ارزیابی ظرفیت منطقه برای اجرای یک پروژه معدنی قبل از اجرای پروژه است. الگوی پیش سنجی محیط زیست با رویکرد مخاطرات پروژه معدنی بر محیط زیست توسط گروهی از کارشناسان و اساتید خبره تعریف شد. مهمترین متغیرهای خرد از بین بیش از 100 متغیر خرد برای توسعه این مدل انتخاب شد. در نهایت 8 متغیر ترکیبی با استفاده از رویکرد مخاطرات پروژه طراحی شد. با استفاده از داده‌های ریز متغیرهای منتخب استخراج‌شده از GEE، عملیات میدانی و داده‌های کتابخانه‌ای، متغیرهای ترکیبی با توجه به سطح تهدید محیط فیزیکی، بیولوژیکی و محیط انسانی مورد ارزیابی قرار گرفتند. بر اساس سطح مخاطرات متغیرهای ترکیبی و متغیر ترکیبی مزیت پروژه، مدل MEPF با پاسخی مبتنی بر پذیرش یا رد پروژه تعریف شد. میزان موفقیت این مدل با 2 معدن بررسی شد. فعالیت‌های پروژه معدن کجه و معدن خطیبی در این مدل به صورت مشروط پذیرفته شد. این دو معدن از سازمان محیط زیست مجوز فعالیت گرفتند و در حال فعالیت هستند. با توجه به نتایج مطالعات موردی، عملکرد مدل جدید پیش سنجی محیط زیست پروژه معدن موفقیت آمیز بود. https://www.iraneiap.ir/article_237718.html پژوهش حاضر برای نخستین بار در کشور تلاش نموده است تا مسئله‌ی فقدان سند تخصصی سیاست‌های محیط‌زیستی و نهادسازی مستقل محیط‌زیستی در نمودار سازمانی شرکت راه‌آهن ج.ا.ا به عنوان یکی از مجموعه شرکت‌‌های تابعه‌ی وزارت راه و شهرسازی را توسط تدوین سند سیاست‌گذاری محیط‌زیست، بنیان‌گذاری علمی نماید. این سند با مطالعه‌ی قوانین و سیاست‌های بالادستی محیط‌زیستی توسط روش فراترکیب، از پنل نخبگان جهت اولویت‌بندی نیروهای محرکه-پیشران، فشارها، وضعیت‌ها، تأثیرها و واکنش‌ها-پاسخ‌‌ها در خصوص مسئولیت‌های محیط‌زیستی شرکت در چارچوب DPSIR استفاده نموده است. با استفاده از خروجی نتایج سه روش ذکرشده به عنوان ورودی داده‌های نرم‌افزار سیاست‌گذار ، تالیف سیاست‌ها، راهبرد‌ها و تأثیرها، جهت دستیابی به سند محیط‌زیستی شرکت راه‌آهن ج.ا.ا، به عنوان بازیگر اصلی سیاست‌گذاری، انجام پذیرفت. مهم‌ترین ویژگی‌ تحلیل نتایج پژوهش، شامل ارزش‌گرایی، اخلاق‌محوری، جامع‌نگری، جامعه‌محوری، یکپارچگی نهادی، دانش‌بنیانی، آینده‌نگری در مدیریت، نظارت و پایش راهبردی فعالیت‌های علمی، پژوهشی، اجرایی و فن‌آورانه محیط‌زیست در شرکت راه‌آهن ج.ا.ا است. بر اساس نتایج‌ این پژوهش به نظر می‌رسد که‌ نیاز‌های سیاست‌گذاری در شرکت در وضعیت نیازهای نخستین هستند، و اقدامات و عملکرد گذشته در تأمین نیازهای حال حاضر و آینده‌ی شرکت در زمینه‌ی محیط‌زیست و توسعه پایدار نتیجه بخش نباشند و‌ عدم نهادسازی مستقل محیط‌زیستی توسط متخصصین از دلایل‌ مهم‌ آن به شمار آید‌. بنابراین با تالیف سند، ضمن بهره‌گیری از نگاه تطبیقی به اسناد کشورهای انگلستان، استرالیا و سوئد، نیازهای جبرانی، کنونی و آتی محیط‌زیستی و توسعه پایدار در حیطه‌ی وظایف شرکت، قابل تأمین می‌باشد.