بررسی اثر تغییر کاربری اراضی بر عرضه خدمات اکوسیستم (ذخیره و ترسیب کربن)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

2 هیات علمی گروه محیط زیست

چکیده

خدمات اکوسیستم منافعی هستند که افراد به‌شکل مستقیم یا غیرمستقیم از اکوسیستم به‌دست می‌آورند. با هدف بررسی اثر تغییر کاربری اراضی بر عرضه خدمات اکوسیستم، مدل ذخیره و ترسیب کربن از بسته نرم‌افزاری InVEST نسخه 3.0.0 استفاده شد. این پژوهش در بخش شرقی حوزه آبخیز گرگان‌رود استان گلستان در سه دوره زمانی 1984، 2010 و 2036 اجرا شد. برای پیش‌بینی تغییرات آتی کاربری اراضی از تحلیل زنجیره مارکوف و شبکه خودکار استفاده شد. میزان کربن موجود در چهار منبع ذخیره کربن شامل بیوماس روزمینی، بیوماس زیرزمینی، خاک و لاشبرگ به تفکیک کاربری اراضی از گزارش‌های IPCC استخراج شد. بررسی روند تغییر کاربری اراضی نشان داد که در سال 1984 پوشش جنگلی بیش از 50 درصد منطقه را به‌خود اختصاص داده است در حالی‌که با گذشت زمان به‌تدریج از وسعت آنها کاسته شده و تا سال 2036 مساحت پوشش جنگلی به کمتر 20 درصد کل منطقه خواهد رسید. نتایج نشان داد که روند تغییر کاربری با کاهش ذخیره کربن همراه بوده است. به این ترتیب در بازه زمانی 1984 تا 2010، در 2/815 کیلومتر مربع از منطقه مورد بررسی ترسیب منفی مشاهده شد که با ادامه روند جنگل‌زدایی تا سال 2036، 9/401 کیلومتر مربع بر این مساحت افزوده خواهد شد. ادغام مفهوم خدمات اکوسیستم در مباحث برنامه‌ریزی مکانی سرزمین و مدیریت کاربری اراضی نیازمند تهیه نقشه‌های مکانی خدمات اکوسیستم در مقیاس منطقه‌ای است که در پژوهش حاضر سعی شد به این موضوع پرداخته شود. 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Assessing the Impact of Land Use Change on Ecosystem Services Supply ) Carbon Storage and Sequestration)

چکیده [English]

Ecosystem services are benefits that people obtain directly or indirectly from ecosystems. InVEST software was used for assessing the impact of land use change on carbon storage and sequestration. This study, covering the years1984, 2010 and projecting for the year 2036 was implemented using Markov–Cellular Automata in the eastern part of Gorgan-rud watershed in Golestan Province. The amount of carbon stored in carbon pools includes aboveground biomass, belowground biomass, soil and dead organic matter. These pools were extracted based on IPCC guidelines. Assessed and modeled trend of land use change showed that forest area covering more than 50 percent of the study area in the year 1984 reaches less than 20 percent of study area up to the year 2036. Results showed that land use change trend have caused a decrease and will do so in terms of the carbon storage. According to the results between years 1984 and 2010, around 815.2 km2 of the study area has experienced negative carbon sequestration. With the continued trend in deforestation, around 401.9 km2 will be added to this amount up to the year 2036. Integrating ecosystem services results with land use planning and land use management requires spatial maps of ecosystem services in regional scales that was emphasized in this study. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Gorgan-rud watershed
  • Deforestation
  • IPCC
  • InVEST Software