اولویت‌بندی گزینه‌های تفکیک زباله از مبدأ با استفاده از روش تاپسیس (مطالعه موردی، شهرک شهید رجایی شهر تهران)

نوع مقاله: مقاله ترویجی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشماسی ارشد دانشگاه صنعتی مالک اشتر تهران

2 استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی مالک اشتر

چکیده

چکیده:
جوامع امروزی با رشد شهرنشینی مواجه هستند که این موضوع سبب ایجاد مشکلات و بحران های فراوانی در محیط زیست شده است. یکی از بحران‌های پیش‌رو، افزایش زباله به ویژه در جوامع شهری است که اهمیت مدیریت پسماند را بیش از پیش افزایش داده است. از منظر برنامه‌ریزان شهری و پژوهشگران، راهکار تفکیک زباله از مبدأ بیش از سایر راهکارها مورد توجه قرار گرفته است، به گونه‌ای که گزینه‌ها و راه‌کارهای متنوعی برای تفکیک زباله از مبدأ در مقالات، گزارش‌ها و پژوهش‌های متعدد ارائه شده است. بخشی از این راهکارها در عمل با شکست مواجه شده‌اند و برخی علی‌رغم بازدهی کم هنوز هم در حال اجرا هستند. در این راستا، هدف از پژوهش حاضر، اولویت‌بندی گزینه‌های تفکیک زباله از مبدأ با توجه به راهکارهای موجود در پژوهش‌های انجام شده در این حوزه است. جامعه آماری تحقیق حاضر را شهروندان شهرک مسکونی شهید رجایی در شهر تهران تشکیل می‌دهند. بر اساس جدول گرجسی و مورگان، حجم نمونه 278 خانوار تعیین شد و نمونه‌گیری نیز به روش تصادفی ساده انجام گرفت و جمع‌آوری داده‌ها به‌کمک پرسشنامه انجام گرفت. گزینه‌ها با استفاده از روش نزدیکی به راه‌حل ایده‌آل (TOPSIS) اولویت‌بندی شدند. بر اساس اولویت‌های به‌دست آمده تحلیل‌هایی ارائه شده است که می‌تواند مدیران بخش شهری را در برنامه‌ریزی بهتر یاری نماید. نتایج پژوهش نشان می‌دهد در منطقه جغرافیایی موردمطالعه روش‌های تشویقی که منافع مادی بیشتری برای شهروندان به همراه دارند از ارجحیت بیشتری برخوردار هستند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Prioritization options of waste separation from the source using TOPSIS method (Case Study, Shahid Rajaei residential town of Tehran)

نویسندگان [English]

  • Mona Batouei 1
  • Jafar Gheidar-Kheljani 2
2 Malek Ashtar University assistant professor and faculty member
چکیده [English]

Prioritization of Waste Separation Options from
Source Using TOPSIS Method
(Case Study: Shahid Rajaei Residential Town of Tehran)
 
 
 
 
1*Batouei, M.; 2Gheidar- Kheljani, J.
 
1 M.S Graduated of Industrial Engineering, School of Management and Soft Technologies,
Malek Ashtar University of Technology
2 Assis. Prof. and Member of the Scientific Board, School of Management and Soft Technologies,
Malek Ashtar University of Technology
 
(Received: 17/Oct/2016; Accepted: 23/Jan/2017)
 
Abstract:
Modern societies are faced with the growth of urbanization which cause a lot of problems to the environment. One of the leading problems, especially in urban communities, is increasing waste that has elevated the importance of waste management in these societies. From the perspective of urban planners and researchers, waste separation at sourcehas received more attentionin comparison to other solutions, so that a variety of options and solutions for waste separation at source have been presented in articles, reports and studies. Some of these strategies have failed in practice, and some are still running despite low return. In this regard, the aim of the this study is to prioritize options for waste separation at source with regard to existing solutions offered in the relevant researches. The Shahid Rajaei residential town of Tehran, comprised the statistical population of this study. Based on Krejcie and Morgan table, the sample size was determined at 278 households, sampling was carried out randomly and data was collected through questionnaire. The options were prioritized based on proximity to the ideal solution (TOPSIS). According to the results, priorities were distinguished and introduced for better urban planning by the managers. The prioritization shows that in the area under study, methods that prodivde more material benefits to the citizens are of higher priority.
 
 
 
 
 
 
Keywords: Source separation, Waste management, Multi-Criteria, TOPSIS
 
 
 
 
 
 

* Corresponding author:                                                                             Email: Batoueim@yahoo.com

کلیدواژه‌ها [English]

  • Source separation
  • Waste Management
  • Multi-criteria
  • TOPSIS

اصغرپور، م. ج. 1385. تصمیم‌گیری چند معیاره، انتشارات دانشگاه تهران، 14.

اکبری، ن. و مهدی زاهدی، ک. 1387. کاربرد روش‌های رتبه‌بندی و تصمیم‌گیری چند شاخصه، وزارت کشور، انتشارات سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور، تهران.

رفیعی، ه.؛ شاهنوشی، ن. و رهنما، م.1392. بررسی و رتبه‌بندی مناطق شهری ازنظر مشارکت شهروندان در تفکیک از مبدأ زباله با استفاده از برنامه‌ریزی چندمعیاره: مطالعه موردی شهر مشهد، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، 28.

سازمان بازیافت و تبدیل مواد، 1382. ارزیابی اجتماعی پروژه بازیافت مواد زائد جامد تهران، پژوهشکده جامعه پژوهشی و برنامه‌ریزی المیزان.

سرور، ر. 1391. ارزیابی تأثیر اجتماعی پروژه تفکیک زباله از مبدأ در مناطق شهری (مطالعه موردی: منطقه 21 شهرداری تهران)، فصلنامه علمی- پژوهشی انجمن جغرافیای ایران، 49-69.

طاهر خانی، م. 1386. کاربرد تکنیک تاپسیس در اولویت‌بندی مکانی استقرار صنایع تبدیلی کشاورزی در مناطق روستایی، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، 7 (3)، 59-73.

علیاری، ل.؛ عباس‌زاده، م. و میرزایی، ح. 1389. بررسی تأثیر سرمایه اقتصادی و میزان رضایت از خدمات شهری بر میزان مشارکت شهروندان شهر ارومیه در تفکیک و جمع‌آوری زباله‌های خانگی، مطالعات جامعه‌شناسی، 2.

مؤمنی، م. 1385. مباحـث نـوین تحقیـق در عملیات، تهـران، دانشـگاه تهـران، دانشـکده مدیریت.

منوری، س‌م.؛ عابدی، ز. و قره‌بخش، ه.1387. ارزشیابی اقتصادی بازیافت پسماندهای خانگی منطقه بیست شهردار تهران، فصلنامه علوم تکنولوژی محیط‌زیست، 10 (4)، 71-80.

منوری، م.؛ صادقی بنیس، م. ر. و نظر فومنی، ع. 1390. ارزیابی اثرات زیست‌محیطی پروژه محل پیشنهادی دفن زباله شهر تهران بر محیط بیولوژیکی. فصلنامه علوم و تکنولوژی محیط‌زیست, 13(3), 61-70.‎

نوابخش، م. و نعیمی، م. 1390. تبیین عوامل اجتماعی مؤثر بر جلب مشارکت شهروندان در تفکیک و جمع‌آوری زباله‌های خانگی (مطالعه موردی منطقه 13 شهرداری تهران). مطالعات شهری. 19-52.

Al Seadi, T.; Owen, N.; Hellström, H. & Kang, H.2013. Source separation of MSW. IEA Bioenergy, UK.

Ballestero, E. 2007. Compromise programming: A utility-based linear-quadratic composite
metric from the trade-off between achievement and balanced (non-corner) solutions. European
Journal of Operational Research. 182(3): 1369-1382.

Fiorillo, D. 2013. Household waste recycling: national survey evidence from Italy. Journal of Environmental Planning and Management, 56(8), 1125-1151.

Hafeez, M. H. 2013. Comparison of solid waste management between Oslo (Norway) and Lahore (Pakistan). Department of international environment and development studies (Doctoral dissertation, Master thesis, Norwegian University of Life Sciences).

Hoornweg, D., & Bhada-Tata, P. 2012. What a waste: a global review of solid waste management. Urban development series knowledge papers, 15, 1-98.

Hwang, C. L. & Yoon, K. 1981. Lecture notes in economics and mathematical systems. Multiple Objective Decision Making, Methods and Applications: A State-of-the-Art Survey, 164.

Kawai, K.; Thi Mai Huong, L.; Yamada, M. & Osako, M. 2014. Proximate composition of household waste and applicability of waste management technologies by source separation in Hanoi, Vietnam, J Mater Cycles Waste Manag DOI 10.1007/s10163-014-0348-5.

Kawai, K.; Huong, L. T. M.; Yamada, M.& Osako, M. 2015. Proximate composition of household waste and applicability of waste management technologies by source separation in Hanoi, Vietnam. Journal of Material Cycles and Waste Management, 1-10.

Kim, K. H. 1998. An analysis of optimum number of response categories for Korean consumers. Journal of Korean Academic Marketing Science, 1 (1): 61–86.

Kogler, T. 2007. Waste Collection. A Report. With support from ISWA Working Group on Collection and Transportation Technology.

Kwatra, S.; Pandey, S. & Sharma, S. 2014. Understanding public knowledge and awareness on e-waste in an urban setting in India: A case study for Delhi. Management of Environmental Quality: An International Journal, 25(6), 752-765.

Lo, I. M., & Woon, K. S. 2016. Food waste collection and recycling for value-added products: potential applications and challenges in Hong Kong.Environmental Science and Pollution Research, 23(8), 7081-7091.

Matsumoto, S. 2011. Waste separation at home: Are Japanese municipal curbside recycling policies efficient?. Resources, Conservation and Recycling,55(3), 325-334.

Morris GE, Holthausen Jr DM. 1994. The economics of household solid waste generation and disposal. Journal of Environmental Economics and Management, 26(3):215–34.

Nakou, D., Benardos, A., & Kaliampakos, D. 2014. Assessing the financial and environmental performance of underground automated vacuum waste collection systems. Tunnelling and Underground Space Technology, 41, 263-271.

Nguyen, T. T. P.; Zhu, D.& Le, N. P. 2015. Factors influencing waste separation intention of residential households in a developing country: Evidence from Hanoi, Vietnam. Habitat International, 48, 169-176.

Permana, A.; Towolioe, S.; Aziz, N.& Siong Ho, C. 2015.Sustainable solid waste management practices and perceived cleanliness in a low income city, Habitat International.

Prairie Village, K. S. 2004. Life cycle inventory of packaging options for shipment of retail mail- order soft goods final peer- reviewed report.

Rousta, K.; Bolton, K.; Lundin, M.& Dahlén, L. 2015. Quantitative assessment of distance to collection point and improved sorting information on source separation of household waste. Waste Management, 40, 22-30.

Sukholthaman, P., & Sharp, A. 2016. A system dynamics model to evaluate effects of source separation of municipal solid waste management: A case of Bangkok, Thailand. Waste Management, 52, 50-61.

Yean Yng Ling, F.& Song Anh Nguyen, D.2013. Strategies for construction waste management in Ho Chi Minh City, Vietnam. Built Environment Project and Asset Management, 3(1), 141-156. [7].