نقش سکونتگاه‏های روستایی در بروز چالش های محیط زیستی اکوسیستم های حساس (مطالعه موردی: دریاچه زریوار مریوان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه خوارزمی تهران

2 دانشگاه خوارزمی

چکیده

فعالیت‎هایی که در رابطه با سکونت، تولید، مصرف، حمل‎ونقل و غیره از سوی روستاییان صورت می‏گیرد در ارتباط تنگاتنگ با محیط‌‌زیست و منابع آن‌‌ها قرار دارد و به طور مستقیم و غیرمستقیم بر اکوسیستم‎های پیرامون اثر می‎گذارد. این مقاله، با هدف کاربردی و بر مبنای یک پژوهش میدانی تدوین شده است. در این پژوهش، اثر فعالیت‎های‌‌انسانی و ارتباط سکونتگاه‌‌های‌‌روستایی پیرامون دریاچه‌‌ آب شیرین زریوار در شهرستان‌‌مریوان مورد ‌‌‌‌بررسی ‌‌قرار‌‌ گرفته ‌‌است. در این پژوهش توصیفی، پس از مطالعه‌‌های‌‌کتابخانه‌‌ای، داده‌‌های‌‌میدانی با ابزار مشاهده، مصاحبه و پرسشنامه ‌‌گردآوری شده ‌‌است، که ترکیبی از روش‌‌های کمّی و کیفی را در بر می‌‌گیرد. برای تحلیل داده‌‌‌ها از آزمون‏های‌‌آماری T تک نمونه، ANOVA و مدل‌‌ تصمیم‌‌گیری‌‌ چندمعیاره ELECTRE و نرم‎افزارهای ArcGIS و SPSS استفاده ‌‌شده‌‌ است. تحلیل داده‌‌ها‌‌، نشان‌‌‌‌‌دهنده رابطه ناپایدار فعالیت‎های ‌‌انسانی در نُه روستای‌‌ پیرامون ‌‌دریاچه‌‌ با اکوسیستم دریاچه است به گونه‎ای که آلودگی‎های محیط‎زیستی زیادی وارد دریاچه می‌‌شود که سبب تغییر در ساختار و کارکرد اکوسیستم دریاچه شده ‌‌است. بر حسب طبقه‌‌ها ارزیابی شاخص‌‌های توسعه پایدار با استفاده از مدل الکتره، بُعد اقتصادی با امتیاز 07845/0 در طبقه اول از نظر اهمیت قرار دارد و بیشترین اثرگذاری را بر روی دریاچه داشته است. نتایج آزمون T نشان می‌‌دهد بیشترین میانگین به میزان 9321/12 به بُعد اقتصادی اختصاص یافته است. ابعاد اکولوژیکی و فیزیکی- کالبدی در طبقه‌‌های بعدی قرار دارند. نتایج نشان داد، از جمله پی‎آمدهای روابط ناپایدار سکونتگاه‎های روستایی با اکوسیستم دریاچه زریوار می‎توان به تغییر و تبدیل پوشش اراضی، گسترش نی‎زارها، کاهش و مرگ آبزیان، مسموم شدن پرندگان و کاهش کمیّت و کیفیت آب دریاچه، کاهش کارکردهای اجتماعی و محیطی اکوسیستم و در نهایت، اثرگذاری بر تخریب و ناپایداری آن اشاره کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role of Rural Settllements on Emerge of Environmental Challenges in Sensitive Ecosystems (Case Study of Lake Zarivar, Iran)

نویسندگان [English]

  • loghman javid 1
  • hamid jalalian 2
1 Kharazmi University of Tehran
2 Kharazmi University
چکیده [English]

Activities related to habitat, production, consumption, transportation and etc. by the villagers are closely linked to the environment and their resources and directly or indirectly affect the ecosystems around them. This paper is conducted with the purpose of applying a field research. In this research, the effects of human activities and relationship of the rural settlements around the Zarivar fresh- water lake in Marivan city has been investigated. In this descriptive study, after library studies, field data was collected by means of observation, interview and questionnaire, which included a combination of quantitative and qualitative methods. To analyze the data, one-sample T-test, ANOVA and ELECTRE (a multi-criterion decision-making model) and ArcGIS and SPSS software were used. The results show that human activities in nine villages around the lake have an unstable relationship with the lake ecosystem and a lot of environmental pollution is entering the lake, which has changed the structure and functioning of the lake ecosystem. In terms of the categories of evaluation of sustainable development indicators, the economic dimension with the score 0/07845 on the first rank is important and has had the greatest impact on the lake. The results of the T- test indicate that the highest average is allocated to the economic12/9321 extent. The ecological and physical dimensions are located on the next rank, some of these concequenses can be addressed as transformation and transition of land cover, spread of straw, decline and death of aquatic animals, poisoning of birds, and reduction of the quantity and quality of lake water, reducing the social and environmental functions of the lake and finally, resulted to instability and destruction of the lake ecosystem.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Natural Ecosystems
  • sustainable development
  • Environmental Challenges
  • rural settlements
  • ELECTRE Model ،Lake Zarivar
Kurdistan Regional Water, Water and Wastewater Organization of Marivan County. 2015. )In Persian).

Iran Statistics Center.2011. Culture of the country (Marivan city). (In Persian)

Jiao, Y.; ShaZhoub, N.; ShiQic. Yangc, B.; Chena, Y.; Huangc, R. & Dua, P. 2015. Zoning of rural water conservation in China: A case study at Ashihe River Basin, International Soil and Water Conservation Resear.

Kamali, M. & Farahani, B. 2012. Environmental Culture and Strategy for Sustainable Tourism Development, First National Conference on Tourism and Nature Tourism of Iran Land, pages 1-14. (In Persian).

Makhdoom, M. 2009. Models that should not be modeled or models that do not always have a logical answer, Environmental Science Quarterly, Vol. 6, No. 3, 185-192. (In Persian)

Malek Mohammadi, B.; Zahraie, B. & Karachi, B. 2008. Ranking the Results of Multi-Purpose Tanks Optimization Model Using Electre-TRI Method, Tabriz, Proceedings of the Third Iranian Water Resources Management Conference. (In Persian)

Mollison, B. 1998. Permaculture: Designers’ Manual, Tyalgum: TagariPress.

Razvani, M.P. 2011. Introduction to Rural Development Planning in Iran, Tehran, Ghooms Publications. (In Persian).

Saeedi, A. 1998. Sustainable Development and Instability of Rural Development in Iran, Journal of Housing and Revolution, Tehran, pp. 16-22. (In Persian)

Saghafi, M.; An Alinia, Z.G. & Alizadeh, H. 2010. Investigating the Impacts of Agricultural Activities of Rural Villagers on Lake Parishan on Water Contamination, 4th International Congress of Islamic Geographers, Zahedan, Sistan and Baluchestan University. (In Persian)

SangAhn,Y.; Mizugaki,S.; Nakamura,F. & Nakamura,Y.2006. Historical change in lake sedimentation in Lake Takkobu, Kushiro Mire, northern Japan over the last 300 years. Journal of Geomorphology.78: 321-334.

vazin, n. 2013. Evaluation of ecological sustainability of rural communities with emphasis on instability and threats to wetland ecosystem, Case Study of Lappe Zaghmorz and Behshahr Wetlands, Second International Conference on Environmental Hazards, Kharazmi University. (In Persian)

Velayati, Q. & Miri. 2005. Environmental Issues of Lake Hamoun, Geographical Research, No. 56, Summer 2006, pp. 113-103. (In Persian).

Wang, M.; Webber, M.; Finlayson, B. & Barnett, J. 2008. Rural industries and water pollution in China, Journal of Environmental Management.86: 648-659.

Water and Regional Organization of Kurdistan Province.2015. Rural Water and Wastewater Organization of Marivan. (In Persian).