ارایه الگوی پیشنهادی برای پایش برنامه آمایش استان‌ها (مطالعه موردی: استان قزوین)

نوع مقاله: مقاله ترویجی

نویسندگان

دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

طبق شرح خدمات ارایه شده از سوی دفتر امور آمایش و توسعه منطقه‌ای در سال 1390، طراحی نظام پایش برنامه آمایش استان‌ها ضروری است. با این وجود، تا کنون مطالعه‌ای به منظور پایش برنامه‌های آمایش در کشور انجام نشده است. در مطالعه حاضر روش‌شناسی تدوین نظام پایش برنامه آمایش استان‌ها بررسی و سپس به عنوان نمونه، تدوین نظام پایش برای برنامه آمایش استان قزوین ارایه شده است. در این راستا، با توجه به تقسیم استان قزوین به هشت منطقه برنامه‌ریزی، پایش برنامه آمایش استان باید در قالب تعریف شاخص‌ها برای ارزیابی تحقق برنامه‌های اجرایی در هر یک از این مناطق صورت بگیرد. کمی شدن میزان تحقق برنامه آمایش در هر یک از مناطق 8 گانه نیز با استفاده از مقادیر استاندارد شده هر شاخص و ضرایب وزنی تعریف شده در ساختار سلسله مراتبی قابل محاسبه است. در تحقیق حاضر، برای آشنایی با روش کار، پایش برنامه آمایش منطقه الموت استان قزوین ارایه شده است. طبق چارچوب ارایه شده در تحقیق حاضر جهت تحقق نظام پایش برنامه آمایش استان‌ها، تدوین شاخص‌های پایش در هر استان توسط نظام تشکیلاتی تهیه طرح آمایش ضروری است که به تکمیل پایگاه داده‌های مکانی در این رابطه منجر خواهد شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Proposing a Model to Monitor the Provincial Land Use Plans (Case Study: Qazvin Province)

نویسندگان [English]

  • Naghmeh Mobarghei Dinan
  • Helen Aghsaei
  • Shahindokht Barghjelveh
Shahid Beheshti Univercity
چکیده [English]

According to the agenda provided by the office of spatial planning and regional development of Iran in 1390, it has become necessary to establish a system for monitoring of the provincial land use plans. Nevertheless, no study has been thus far completed to monitor the land use plans in Iran. In the current study, we developed a methodology for monitoring of land use plans, and then proposed a monitoring system to evaluate the land use plan of Qazvin Province. Qazvin Province has eight townships or regions and monitoring of land use planning can be achieved through defining indicators to assess the realization of the programs in each of these townships. Quantification of the implementation level of land use plans in each of the eight regions can be realized by standardizing and weighting indicators in a hierarchical structure. We performed land use monitoring for Alamut region of the province as an example. Regarding the framework provided in this study, to achieve fulfillment of the provincial monitoring system, development of monitoring indicators is essential for the spatial planning organization of each province, which will lead to the completion of geospatial data.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Land Use Planning
  • monitoring system
  • Indicator
  • Hierarchy
  • Qazvin
حسین خان قندهاری، ع. و صابری نمین، م. 1390. راهنمای شرح خدمات بخش برنامه ریزی و سیاست گذاری مطالعات برنامه آمایش استان. دفتر امور آمایش و توسعه منطقه‌ای، 152 ص.
قرخلو، م. و حسینی، س.ه. 1385. شاخص‌های توسعه پایدار شهری، جغرافیا و توسعه ناحیه‌ای، 8: 177-157.
کاظمیان، غ. 1389. طرح پژوهشی: تدوین شاخص های نظارتی و تهیه گزارش ارزیابی و تهیه گزارش اجرائی در خصوص سیاست های کلی بخش آمایش سرزمین. کمیسیون امور زیربنایی و تولیدی، کمیته مسکن، آمایش و شهرسازی، 216 ص.
کلانتری خلیل آباد، ح.؛ ابوبکری، ط.؛ قادری، ر.؛ پورعلی، م.ح. و سعیدی، ا. 1391. ارزیابی میزان تحقق‌پذیری شاخص‌های توسعه پایدار شهری در مناطق مرزی (نمونه موردی: شهر پیرانشهر). مدیریت شهری، 30: 222-207.
کلانتری، خ.؛ اسدی، ع.؛ چوبچیان، ش. 1388. تدوین و اعتبارسنجی شاخص‌های توسعه پایدار مناطق روستایی. مطالعات و پژوهش‌های شهری منطقه‌ای، 1 (2): 86-69.
مالچفسکی، ی. 1385. سامانه اطلاعات جغرافیایی و تحلیل تصمیم چند معیاری. اکبر پرهیزگار و عطا غفاری گیلنده، چاپ دوم، انتشارات سمت، تهران.
مخدوم، م. 1387. شالوده آمایش سرزمین. انتشارات دانشگاه تهران، چاپ هشتم.
مهندسان مشاور آمایش و توسعه البرز. 1389. برنامه آمایش استان قزوین. 296 ص.
BLM manual. 2005. Land use planning handbook – (Public), Appendix G, United States Department of the Interior Bureau of Land Management.
Buhl-Mortensen, L.; Galparsoro, I.; Fernández, T.V.; Johnson, K. D.; Anna, G.; Badalamenti, F.; Garofalo, G.; Carlström, J.; Piwowarczyk, J.; Rabaut, M.; Vanaverbeke, J.; Schipper, C.; Dalfsen, J.V.; Vassilopoulou, V.; Issaris, Y.; Hoof, L.; Pecceu, E.; Hostens, K.; Pace, M.L.; Knittweis, L.; Stelzenmüller, V.; Todorova, V. & Doncheva, V. 2017. Maritime ecosystem-based management in practice: Lessons learned from the application of a generic spatial planning framework in Europe, Mar. Policy. 75: 174-186.
Boelens, L. 2009. The Urban Connection: An Actor-relational Approach to Urban Planning, 010 Publishers, Rotterdam, Netherlands.
Daly, G.; Gonzalez, A.; Gleeson, J.; McCarthy, E.; Adams, N.; Pinch, P.; Burns, M.C.; Johannesson, H.; Sigurbjarnarson, V.; Valtenbergs, V. & Līviņa, A. 2013. KITCASP Key Indicators for Territorial Cohesion and Spatial Planning, (Draft) Final Report, Part D, Appendix F, National University of Ireland, Maynooth.
Dželebdžić, O. & Bazik, D. 2011. National indicators for evaluating the outcome of reinventing spatial planning in Serbia, SPATIUM International Review. 24: 27-36.
Feitelson, E.; Felsenstein, D.; Razin, E. & Eliahu, S. 2017. Assessing land use plan implementation: Bridging the performance-conformance divide. Land Use Policy. 61: 251–264.
Food and Agriculture Organization of the United Nations. 1993. Guidelines for Land use Planning. FAO Development Series 1. ISSN 1020-0819.
Jansen, L.J.M.; Zivanovic, T.; Borsboom-Van B,; J. Trkulja,; S. Overduin.; T. Zivcovic.& Djordjevia, A. 2012. Improving spatial planning by developing an indicator-based monitoring system in the Republic of Serbia. FIG Working Week, Knowing to manage the territory, protect the environment, evaluate the cultural heritage, Rome, Italy.
Koskenniemi, O. 2012. Information systems for monitoring land use planning in the Finnish Environmental Administration. Finnish Environment Institute (SYKE), Data and Information Centre, Vienna University of Technology. http://papers.cumincad.org/data/works/att/40d5.content.pdf.
Mehlbye, P. 2013. ESPON 2013 Programme, ESPON Projects (Final Overview December 2012), www.espon.eu
Saaty, T.L. 1980. The Analytic Hierarchy Process, Planning Priority, Resources Allocation. RWS Publications, USA.
Triantaphyllou, E. & Mann, S.H. 1995. Using the Analytic Hierarchy Process for decision making in engineering applications: some challenges. International Journal of Industrial Engineering: Applications and Practice. No. 2(1): 35-44.
UN. 2007. Indicators of Sustainable Development: Guidelines and Methodologies, October 2007 Third Edition. United Nations publication Sales No. E.08.II.A.2 ISBN 978-92-1-104577-2.