کاربرد روشهای تصمیمگیری چند شاخصه در تجزیه و تحلیل مخاطرات محیطزیستی مناطق حفاظت شده (مطالعه موردی: منطقه حله بوشهر)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه محیطزیست، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال

2 باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی

چکیده

این مطالعه، بهمنظور تجزیه و تحلیل مخاطرات محیطزیستی منطقه حله بوشهر انجام گرفت. بددین منظدور ، ابتددا  بدا  توجده  بده  بازدیددها   میدانی، مصاحبه با بومیان منطقه و بررسی ویژگیها  محیطزیست منطقه، ریسکها  موجود در منطقه شناسایی شد. سپس، ریسکهدا   شناسایی شده با استفاده از تکنیک دلفی و تکمیل پرسشنامهها  مربوط به آن غربالگر  شدند. در نهایدت ، 20 عامدل  ریسد ک در دو گدروه  حوادث طبیعی و ریسکها  محیطزیستی، مشخص شد. در مرحله بعد ، جهت تجزیه و تحلیل و اولویتبند  ریسکها  شناسایی شدده ، از روش TOPSIS و فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) که از جمله روشها  تصدمی  گیدر   چندد  شاخصده  (MADM) مدی باشدند ، استفاده شد. در این بررسی، عوامل ریسک با استفاده از سه شاخص شدت اثر، احتمال وقوع و حساسیت محیطپذیرنده تجزیه و تحلیل شدند. در روش TOPSIS، وزن شاخصها با تکنیک آنتروپی به دست آمد. سپس، جهت اولویتبند  نهایی ریسکها از روش میدانگین  رتبده هدا  )تلفیق TOPSIS و AHP( استفاده شد. با توجه به این که احداث سد رییسعلی دلوار  در بالادست منطقه مورد مطالعده  موجدب  تهدیدد  تالاب میشود، بنابراین براساس نتایج روش میانگین رتبهها بهعنوان مهمترین عامل ریسک با امتیاز 1 در اولویدت  اول قدرار  گرفدت . شدکار  غیرمجاز پرندگان، استفاده بی رویه از کود و سموم شیمیایی، احداث جاده مرز  از داخل مناطق امن و حساس تالاب با امتیدا ز 0 در اولویدت  دوم و آتش سوز  جنگل با امتیاز 5 در اولویت سوم جا  میگیرند کده  نشدان دهندده  اهمیدت  بدالا   ریسدک هدا   انسدانی  در مقایسده  بدا  ریسکها  طبیعی میباشند. از جمله راهکارها  مدیریتی جهت کنترل ریسکها  منطقه میتوان به استفاده از سیست ها  آبیار  مدرن و به کار بردن روشها  بیولوژیکی دفع آفات اشاره نمود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Application of Multiple Attribute Decision Making Methods in Environmental Hazards Analysis of Protected Areas (Case study: Helleh Area of Boushehr)

نویسندگان [English]

  • ali jouzi 1
  • mohsen shafeei 2
چکیده [English]

This study was conducted to analyze the hazards of Helleh Area of Boushehr. For this purpose, risks were identified in the region according to the field visits, interview with natives as well as studying the environmental characteristics. Then the screening of identified risks was completed using Delphi technique and its related questionnaires. Finally 26 risk factors were determined in both natural events and environmental risks. In the next step, Multiple Attribute Decision Making methods namely AHP and TOPSIS were applied for analyzing and prioritizing of identifed risks. In this research, risk factors were analyzed using three criteria of the severity, occurrence probability and sensitivity of recipient environment. Entropy technique was used for obtaining the criteria weights of TOPSIS method. Then the final priorities of risks were concluded from Average Method (combined TOPSIS and AHP). Water supply for Rayis Ali Delvari dam at the upper part of the study area threats for the wetland. So according to result of Average method, water supply for Rayis Ali Delvari dam as the most important risk factor with score 1 places in first preference. Unpermitted hunt of birds, irregular use of chemical poisons and fertilizer, construction of border road from safe and sensitive areas of wetland with score 4 place in second preference and conflagration in forest places in third preference with score 5. This prioritization shows the high importance of human risks than natural events. Use of modern irrigation systems in the area and biological ways for pest control are recommended among the most effective managerial strategies to control the identified risks. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • risk
  • Environmental risk assessment
  • Multiple Attribute Decision Making
  • AHP method
  • TOPSIS Method
  • Helleh protected area of boushehr