شناسایی پتانسیل‌های زمین‌گرمایی با استفاده از روش سنجش از دور حرارتی در خراسان جنوبی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه مهندسی محیط‌زیست، دانشکده منابع‌طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه بیرجند

2 دانشجوی کارشناسی‌ ارشد ارزیابی و آمایش سرزمین، دانشکده منابع‌طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه بیرجند

3 استادیار گروه مهندسی معدن، دانشگاه صنعتی بیرجند

4 کارشناس ارشد GIS و سنجش از دور، عضو هیئت علمی گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند

چکیده

سنجش از دور حرارتی، به‌عنوان شاخه‌ای از علم سنجش از دور نقش مهمی در مطالعات محیط‌زیست ایفا می‌کند. سنجش از دور حرارتی یکی از روش‌های نوین و کم‌هزینه در مقابل پیمایش‌های زمینی، آن هم در مناطق دورافتاده است که در کوتاه‌ترین زمان اطلاعات ارزشمندی از منطقه‌ی مورد مطالعه در اختیار محققان و پژوهشگران قرار می‌دهد. تهیه‌ی نقشه‌ی دمای سطح زمین برای شناسایی مناطق مستعد زمین‌گرمایی با به‌کارگیری باند مادون‌قرمز حرارتی امکان‌پذیر است که زمینه را برای مطالعات اکتشافی بیش‌تر فراهم می‌آورد. در این تحقیق، با استفاده از تصاویر ماهواره‌ی لندست٧، سنجنده‌ی ETM+، نقشه‌ی ناهنجاری‌های دمای سطح زمین تهیه و شش منطقه‌ی مستعد زمین‌گرمایی در استان شناسایی شد. این مناطق که از دمایی بین ٢ تا ٥ درجه‌ی سانتی‌گراد بالاتر از میانگین برخوردار هستند عبارتند از: شمال شهرستان فردوس، جنوب روستای نایبند، جنوب روستای گزیک، 18 کیلومتری خضری دشت‌بیاض، جنوب نهبندان و جنوب‌غربی درح می‌باشند. هم‌چنین، این مناطق در ارتباط بسیار نزدیک با سایر شواهد حضور این انرژی به‌خصوص گسل‌ها و چشمه‌های آب گرم هستند. این امر، نشان‌دهنده‌ی نقش بارز گسل‌ها به‌عنوان یک مسیر حرارتی برای انتقال گرما از بخش‌های داخلی به سطح زمین و چشمه‌های آب گرم به‌عنوان مهم‌ترین جلوه‌های سطحی وجود این انرژی است. نتایج تحقیق حاضر نشان می‌دهد: استان خراسان جنوبی به دلیل قرارگیری در موقعیت خاص زمین‌شناسی و جغرافیایی‌، از سطح مناسب و مستعدی برای تولید انرژی زمین‌گرمایی برخوردار است که با مدیریت صحیح و امکان توجه برنامه‌ریزان، قابلیت استفاده‌ی مستقیم و کاربردهای صنعتی این انرژی پاک و سازگار با محیط‌زیست در منطقه فراهم می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Detection of Geothermal Potentials Using Thermal Remote Sensing In South Khorasan

نویسندگان [English]

  • saeedreza ahmadezadeh 1
  • fatemeh arasteh 2
  • gholamabbas fanaee 3
  • ali ashrafe 4
چکیده [English]

Thermal remote sensing as a branch of remote sensing science plays an important role in environmental studies. Thermal remote sensing is one of the low-cost methods against ground surveys in the remote areas that provide valuable information from the study area for researchers in the shortest possible time. Surface temperature mapping to identify and explore potential geothermal areas using thermal Infrared band is possible that provides the grounds for further exploratory studies. In this research, using imagery of Landsat-7 Enhanced Thematic Mapper Plus (ETM+) sensor, map of surface temperature anomalies provided and six regions were identified as geothermal potential. These areas with temperature about 2-5°C higher than background are as follow: the north of Ferdows, the south of Nayband village, the south of Gazik village, the southwest of Doroh, 18 kilometers from Dasht Bayaz and the south of Nehbandan. Also these areas have a very close relationship with other evidences in the presence of energy particularly faults and hot springs. This indicates the dominant role of faults as a thermal path for heat transfer from the interior to the surface. This study shows that South Khorasan province because of its special geographic and geology position has the appropriate and prone level for producing geothermal energy that with accurate management, the direct production and industrial applications of ​​clean energy and environmentally friendly could be provided in the area.  

کلیدواژه‌ها [English]

  • Thermal Remote Sensing
  • Geothermal Energy
  • Thermal infrared band
  • Land surface temperature map