تراکم و تنوع جامعه پرندگان آشیانه حفره‌ای در پارک ملی گلستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه محیط‌زیست، دانشکده شیلات و محیط‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع‌طبیعی گرگان

چکیده

این پژوهش، جهت بررسی تاثیر متغیرهای محیط‌زیستی موثر بر فراوانی و تنوع جامعه پرندگان آشیانه حفره‌ای در پارک ملی گلستان انجام پذیرفت. شاخص‌های تراکم، تنوع و همباشی پرندگان با متغیرهای محیط‌زیستی با استفاده از روش نمونه‌برداری مسافتی و روش رج‌بندی مورد مطالعه قرار گرفت. پرندگان و متغیرهای محیط‌زیستی به فاصله شعاعی 25 متر از هر یک از 122 نقطه نمونه‌برداری بررسی شد. محور اول آنالیز تطبیقی متعارف دو گروه عمده از پرندگان را از یکدیگر متمایز نمود. گروه اول، شامل گونه‌های آشیان حفره‌ای ثانویه نظیر الیکایی، چرخ‌ریسک بزرگ، چرخ‌ریسک پس‌سر سفید، سینه‌سرخ و مگس‌گیر سینه‌سرخ همبستگی مثبتی با تعداد درختان با ارتفاع کمتر از 10 متر، تعداد درختان با قطر برابر سینه کمتر از 20 و 20-50 سانتی‌متر داشت. گروه دوم، شامل دارکوب خال‌دار بزرگ، دارکوب خال‌دار کوچک، دارکوب سیاه، کمرکلی جنگلی و دارخزک که بیشتر آن‌ها جزء پرندگان آشیان حفره‌ای اولیه هستند، همبستگی مثبتی را با ارتفاع درختان، ارتفاع درختان خشک سرپا، قطر برابر سینه درختان خشک سرپا، درجه پوسیدگی درختان خشک سرپا، ارتفاع درختان خشک افتاده، قطر برابر سینه درختان خشک افتاده، درجه پوسیدگی درختان خشک افتاده و تعداد درختان با قطر برابر سینه بیش از 100 سانتی‌متر داشت. نمایه غنای N2،شاخص تنوع شانون و شاخص یکنواختی گونه‌ای کامارگو همگی دارای بیشترین ارزش عددی در ارتباط با متغیرهای زیستگاهی همچون ارتفاع و قطر خشکه‌دارهای سرپا، ارتفاع و قطر خشکه‌دارهای افتاده، تعداد درختان با ارتفاع زیاد و قطر برابر سینه بیش از 100 سانتی‌متر و رده بالای پوسیدگی خشکه‌دارها بودند. نتایج این تحقیق بیان‌گر اهمیت متغیرهای زیستگاهی به ویژه خشکه‌دارها و درختان کهن‌سال در حفظ تنوع جامعه پرندگان به‌ویژه پرندگان آشیانه حفره‌ای و در نتیجه حفظ تنوع زیستی بوم‌سازگان‌های جنگلی است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Density and Diversity of Cavity Nesting Bird Community in Golestan National Park, Iran

نویسنده [English]

  • hosein varasteh
چکیده [English]

This study was designed to examine the effects of environmental variables affecting density and diversity of cavity nesting bird community in Golestan National Park. Density and diversity of birds and their association with environmental variables were studied using distance sampling method and ordination procedure. Birds and environmental variables were detected within a 25 m radius of each of 122 sampling points. The first axis of CCA successfully separated two groups of the birds. The first group (namely secondary cavity-nesting birds), including Wren, Great Tit, Coal Tit, Robin, and Red-breasted Flycatcher had positive correlation with the number of trees less than 10 m in height, the number of trees with dbh of less than 20 cm and 20-50 cm. The second group (namely primary cavity-nesting birds), including Great-spotted Woodpecker, Lesser-spotted Woodpecker, Black Woodpecker, Nuthatch, and Treecreeper had positive correlation with tree height, snag height, snag dbh, snag decay stage, log height, log dbh, log decay stage, and the number of trees with dbh more than 100 cm. The number of dominant species (N2), Shannon diversity index and Camargo evenness index had the highest values in relation to the height and dbh of sangs, the height and dbh of logs, the number of tall trees with dbh more than 100 cm and advanced stages of decay, while the lowest values of diversity indices were correlated with the number of trees less than 10 m in height and the number of trees with dbh of less than 20 cm and 20-50 cm. The results of this study highlighted the importance of habitat variables, especially snags, logs and old trees, for conserving and enhancing of birds especially cavity-nesting leading to conservation of the forest ecosystems

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cavity nesting birds
  • Density
  • Diversity
  • Golestan National Park