تحلیل شاخص‌‌‌های فیزیکی- شیمیایی و کیفیت آب آبیاری و شرب منابع آب زیر‌‌زمینی استان خراسان جنوبی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد گرگان، باشگاه پژوهشگران جوان، گرگان

2 دانش آموخته گروه محیط‌ زیست دانشگاه بیرجند

3 دانشیار گروه محیط زیست دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

4 استادیار گروه محیط‌زیست دانشگاه بیرجند

چکیده

آب‌های زیر‌‌زمینی از مهمترین منابع آب شرب شهر‌‌ها، روستا‌‌ها و فعالیت‌‌‌های کشاورزی و صنعتی محسوب می‌شوند. آب تهیه شده از این منابع باید از نظر بهداشتی کاملاً خالص و مواد محلول و عناصر آن کم باشند. هدف از این مطالعه، بررسی شاخص‌های فیزیکی-شیمیایی و تناسب کیفیت آب برای آبیاری و شرب بوده است و برای آن از 46 حلقه چاه عمیق پوشش دهنده کل استان خراسان جنوبی در دو زمان (بهار و پاییز 1389) نمونه‌‌برداری صورت گرفت. نتایج نشان داد که میزان بعضی از مشخصه‌‌ها اختلاف معنی‌‌‌داری با مقادیر استاندارد ملی و جهانی دارد. بر اساس نمودار پایپر، تیپ غالب آب در منطقه Na-SO4، NaCl، Na-HCO3 و Mg-HCO3 برآورد شد. نمودار گیبز نشان داد که آب‌های زیر‌‌زمینی منطقه در محدوده اثر متقابل آب و سنگ قرار دارند. همچنین، نتایج حاصل از تحلیل عاملی نشان داد که بیشترین تأثیر مشخصه‌‌ها بر کیفیت آب منطقه در فصل پاییز ناشی از مشخصه‌‌های TDS، EC، Cl، SO4، Na و F و در فصل بهار ناشی از TDS، EC، Cl، SO4،Na  است. بر‌اساس طبقه‌‌‌بندی آب برای کشاورزی (نسبت ویلکوکس، EC، Na%، S.A.R، Mg) مشخص شد که کیفیت آب بعضی از چاه‌‌‌ها برای آبیاری مناسب نیست. همچنین، بر اساس طبقه‌‌‌بندی کل جامدات محلول و سختی، کیفیت آب منطقه برای نوشیدن نیز در وضعیت خوب تا نا‌مناسب قرار دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Analysis of Physical-Chemical Properties and Quality of Underground Agricultural and Drinking Water in Southern Khorasan Province

نویسندگان [English]

  • ghasem rajaee 1
  • fatemeh hajizadeh 2
  • abdolrasoul salman mahine 3
  • alireza pourkhabaz 4
چکیده [English]

Underground water provides the most important water source for domestic, agricultural and industrial use. Produced water from these sources must be very pure in terms of health. The soluble material and the elements should also be low. Physical-Chemical properties together with quality of underground water sources were analyzed in this research for irrigation and drinking uses. Water samples were taken in spring and summer 2010, from 46 deep wells distributed across Southern Khorasan Province. Results showed significantly higher levels of some parameters than the national and international standards. Using Piper diagram, the main water type of the area was determined as Na-SO4, NaCl, Na-HCO3 and Mg-HCO3. The Gibbs diagram also showed the underground water in the area is influenced mostly by interaction with lithology. Factor analysis showed that in autumn, the most influencing parameters on water quality are TDS, EC, Cl, SO4, Na and F while in spring the influencing factors on water quality are TDS, EC, Cl, SO4, and Na. Classification of underground water using Wilcox method for irrigation purposes using Wilcox ratio for EC, Na, S.A.R and Mg showed unsuitability of some wells for agriculture while assessment of total dissolved solids and hardness proved water from wells fall in the range of unsuitable to good for drinking purpose

کلیدواژه‌ها [English]

  • Physical- Chemical properties
  • Quality
  • Underground water
  • Pollution
  • Southern Khorasan province