ارتقای کیفیت عملکرد اکولوژیکی و زیبایی شناختی منظر روددره‌های شهری با استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی (رود‌دره کن، شهر تهران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه شهرسازی دانشگاه علم و صنعت تهران

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی طراحی محیط‌زیست دانشگاه علوم و تحقیقات تهران

چکیده

این پژوهش، در رابطه با رود‌دره کن یکی از 9 رود‌دره شهری که در شهر تهران جاری است، با هدف ارتقای عملکردهای اکولوژیک و زیبایی‌شناختی آن انجام شده است. حضور رود‌دره‌های شهری به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک مانند تهران به‌واسطه عملکردهای اکولوژیکی اهمیت ویژه‌ای دارند. برای ارتقای کیفیت عملکرد اکولوژیکی و زیبایی‌شناختی منظر رود‌دره کن، از الگو‌واره حرفه‌ای در ارزیابی کیفیت بصری منظر استفاده شده است. در این الگو‌واره، ارزیابی بر‌اساس معیارهای اکولوژیکی و زیبایی‌شناختی انجام می‌شود. در راستای انجام این مطالعه، محدوده مورد‌نظر در مسیر رود‌دره کن براساس معیارهای فوق طراحی شد. در طرح راهبردی ارایه شده در این پژوهش، به حفظ یکپارچگی منظر، ارتقای پایداری منظر، تقویت روح فرهنگی و طبیعی مکان توجه شده است. ارزیابی کیفیت بصری منظر با استفاده از فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی این طرح در کنار دو گزینه دیگر که شامل رهاسازی در وضع موجود و طرح پیشنهاد شده از طرف شهرداری است، انجام شد. در این پژوهش، با استفاده از نتایج حاصل از پرسش‌نامه تخصصی، ضریب اهمیت هر معیار با روش مقایسه دو به دو مشخص و در مرحله بعد، بر‌اساس وزن معیارهای مشخص شده و قضاوت کارشناسان روی سه گزینه پیشنهادی، طرح راهبردی ارایه شده در این پژوهش به‌عنوان طرح برتر انتخاب شد. براساس نتایج این بررسی، کاربرد فرایند تحلیل سلسله مراتبی در ارزیابی، برای کمی‌سازی معیارهای کیفی بسیار اثربخش است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Improving the Ecological and Aesthetic Functions of Urban River Valley Landscapes by Application of Analytical Hierarchy Process (Case Study: Kaan River Valley Tehran- Iran)

نویسندگان [English]

  • abdolhadi daneshpour 1
  • pataha parevar 2
چکیده [English]

In order to minimize visual impacts and to achieve sustainable development in urban river valleys, ecological and aesthetic criteria should be considered. To achieve this goal, uses of analytical hierarchy process for pair wise comparison of alternatives and quantifying the quality jurisdiction was proposed. This research was undertaken for part of Kaan River- valley in Tehran as case study. At first, ecological and aesthetic criteria that affect the continuity of ecological functions of urban river valley were identified. Data related to these criteria were gathered or in some cases produced. In order to determine the relative importance of these criteria in visual assessment, environmental designers and landscape architects and urban designer's views collected from a questionnaire that was designed for this aim. These views were used in pair wise comparison method to determine weight of these criteria. On the other hand, three options considered in related to the case study include: maintain the status quo, proposed plan of Tehran municipality and proposed plan by researcher based on ecological and aesthetic criteria. In order to determine the best option, expert's views collected from questionnaire analytical hierarchy process was used to determine optimum option in comparison with others. Results indicated that the proposed plan by researcher which was designed using ecological and aesthetic criteria is more environmentally sound than the others. According to result of this investigation, applying AHP method in visual impact assessment is recommended to quantify the quality criteria.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Analytical Hierarchy Process
  • Ecological criteria
  • Aesthetic criteria
  • Ecological design