کاربرد ماتریس ریاضی در ارزیابی آثار توسعه کارخانه کمپوست (مطالعه موردی: کارخانه کمپوست شهرستان گلپایگان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد محیط‌زیست دانشگاه علوم کشاورزی و منابع‌طبیعی گرگان

2 دانشیار دانشکده شیلات و محیط‌زیست دانشگاه علوم کشاورزی و منابع‌طبیعی گرگان

3 استادیار دانشکده شیلات و محیط‌زیست دانشگاه علوم کشاورزی و منابع‌طبیعی

4 استادیار دانشکده محیط‌زیست دانشگاه صنعتی اصفهان

چکیده

امروزه، تولید زباله به دلیل افزایش جمعیت و کاهش زمین‌های در دسترس با چنان سرعتی در حال افزایش است که با وجود پیشرفت علوم و فن‌آوری، مدیریت آن‌ها به یک مساله بغرنج تبدیل شده است. یکی از جالب‌ترین گزینه‌ها در مدیریت مواد زاید جامد، تولید کمپوست است که دارای صرفه اقتصادی و فواید محیط‌زیستی قابل توجهی است. با این حال، کارخانه کمپوست می‌تواند آثار زیانبار محیط‌زیستی نیز به همراه داشته باشد. از این نظر، انتخاب مکان مناسب برای محل دفن زباله و کارخانه‌های کمپوست، یکی از وظایف مهم در برنامه مدیریت مواد زاید در جوامع در حال توسعه است. ماتریس ریاضی یکی از روش‌های ارزیابی آثار توسعه است که می‌تواند به کمک سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) جهت ارزیابی آثار منفی استقرار صنایع کمپوست، به کار رود. در روش ماتریس ریاضی، ابتدا معیارهای مهم جهت مکان‌یابی کارخانه کمپوست بررسی می‌شوند. سپس، تمامی آثار در محیط GIS به‌صورت کمی در می‌آیند و در گام بعد، اقدام به بررسی معنی‌داری آثار می‌شود. در ماتریس ریاضی برای هر کدام از پارامترها معنی‌دار بودن اثر با استفاده از هفت معیار بزرگی، وسعت و مدت اثر، اثرات هم‌بیشی، آثار تجمعی، فاکتور اختلاف نظر و معیار جبران محاسبه می‌شوند و با بررسی معنی‌داری آثار، مکان مناسب جهت احداث کارخانه کمپوست مشخص می‌گردد. در تحقیق حاضر، شهرستان گلپایگان واقع در استان اصفهان برای مکان‌یابی کارخانه کمپوست انتخاب شد. سپس، سه گزینه مکانی پیشنهاد شده جهت بررسی و اولویت‌بندی برای ساختن کارخانه کمپوست مورد مطالعه قرار گرفتند. گزینه‌ها به روش مقایسه توان و استفاده برای ارزیابی کلی و کیفی و روش ماتریس ریاضی، مورد بررسی قرار گرفتند. با توجه به نتایج، مشخص شد. گزینه 3 اولویت اول، گزینه 2 اولویت دوم و در نهایت گزینه 1 اولویت سوم را به خود اختصاص می‌دهد. روش ماتریس ریاضی با داشتن انعطاف‌پذیری و دخالت دادن عوامل جبران اثر و اختلاف نظر، امکان تعامل سازنده میان توسعه‌دهندگان و ارزیابان را فراهم می‌آورد و نتیجه جامع‌تری نسبت به روش‌های ذهنی به‌دست می‌دهد.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Application of Mathematical Matrices to Environmental Impact Assessment of Compost Plant (Case Study: Golpayegan City, Isfahan Province)

نویسندگان [English]

  • mozhgan mirzaee 1
  • abolrasool salmanmahini 2
  • hamed mirkarimi 3
  • hosein moradi 4
چکیده [English]

Today, parallel with the rapid increases in population, waste production is also increasing that together with decreasing availability of proper land for landfill sites has created a complex management issue despite the progresses in science and technology. Composting is a useful way of waste management that has many environmental and economic benefits, but compost plants can also have significant impacts on the environment. Hence, selection of suitable locations for landfill and compost plants is one of the important issues in waste management program. Mathematical matrices in association with geographic information system (GIS) are used as a strong approach to EIA of compost sites and their selection. In mathematical matrices, important criteria for site selection of compost plants are studied. Then, effects are assessed in GIS and their significances are determined. In mathematical matrices, impacts significance are calculated using 7 factors including magnitude, extent, duration, synergistic effects, accumulative effects, controversy and mitigation measures, based on which appropriate site for compost plant is selected. In the present study, Golpayegan City in Isfahan Province was selected to perform compost plant site selection. The map overlay method was used to generally and qualitatively assess the impacts and the mathematical matrices method was used for impatcs quatification. Three alternatives sites were studied. According to the results, alternative 3 was the best. The second preference was alternative 2 and the third was alternative1. This approach has flexibility through inclusion of compensation criterion and controversy which help in bringing about consensus among proponents and EIA assessors and therefore, will create more comprehensive results.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Environmental impact assessment
  • Mathematical matrices
  • Geoghraphical Information System
  • Site Selection