مدل‌سازی مطلوبیت زیستگاه قوچ و میش (Ovis Orientalis) با استفاده از رویکرد تحلیل عامل آشیان بوم‌شناختی در منطقه حفاظت شده کوه‌بافق

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

گوسفند وحشی (Ovis Orientalis)، از پستانداران شاخص مناطق کوهستانی کشور در منطقه حفاظت شده کوه‌بافق یکی از منابع غذایی اصلی برای گونه به شدت در خطر انقراض یوزپلنگ ایرانی و گونه در خطر انقراض پلنگ، محسوب می‌شود. آگاهی از نیازهای زیستی گونه‌ها نقش اساسی در برنامه‌ریزی از حفاظت از گونه‌ها دارد. مدل‌های مطلوبیت زیستگاه با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی و تحلیل‌های آماری چند متغیره ارتباط بین حضور گونه و متغیرهای محیط‌زیستی را بررسی می‌کنند. این پژوهش نیز با استفاده از رویکرد تحلیل عامل آشیان بوم‌شناختی و مقایسه ویژگی‌های اکولوژیکی نقاط حضور گونه با ویژگی‌های اکولوژیکی منطقه، مدل مطلوبیت زیستگاه گوسفندوحشی در منطقه حفاظت شده کوه‌بافق با مساحت 88528 هکتار تعیین کرد. نتایج نشان می‌دهد که در فصول مختلف سال، متغیرهای محیط‌زیستی فاصله تا نزدیک‌ترین منبع آب، شیب، ارتفاع از سطح دریا، پوشش گیاهی، جهت جغرافیایی و عوامل انسانی (فاصله ازجاده‌ها، روستاهای با سکنه و خالی از سکنه) در تعیین مطلوبیت زیستگاه گوسفندوحشی نقش دارند و حداقل 17 درصد از وسعت منطقه، زیستگاه مطلوب برای گوسفندوحشی می‌باشد. مقادیر به‌دست آمده برای کنارگی در فصول مختلف (02/1- 19/1) نشان می‌دهد که گوسفندوحشی مجموعه شرایط محیط‌زیستی بالاتر از شرایط میانگین منطقه را ترجیح می‌دهد و میزان تخصص‌گرایی به‌دست آمده (82/2- 60/3) نشان می‌دهد که گونه به دامنه محدودی از شرایط محیط‌زیستی منطقه وابسته است و در استفاده از منابع زیستگاهی تخصصی عمل می‌کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Habitat Suitability Modeling for Wild Sheep (Ovis Orientalis) in Kouh-e- Bafgh Protected Area Using Ecological Niche Factor Analysis

چکیده [English]

Wild sheep (Ovis Orientalis) as the most prominent mountain mammal in the Kuh-e-Bafgh protected area is considered as one of the main food sources for highly endangered species such as Iranian Cheetah (Critically Endangered) and Leopard (Endangered). Having knowledge on its habitat requirements is a fundamental prerequisite for appropriate conservation planning. Habitat suitability models using geographical information system and multivariate statistical analysis, investigate relationship between species presence and environmental variables. In this study, we used ecological niche factor analysis (ENFA) to compare ecological characteristics of the species presence with ecological characteristics of the study area and then, habitatsuitability models for wild sheep in the Kuh-e-Bafgh Protected Area with an area of 88528 hectares. Results indicate that in different seasons, wild sheep habitat suitability is strongly influenced by distance to water resources, slope, altitude, vegetation, aspect and anthropogenic variables (distance to roads, inhabited villages and uninhabited villages). The models classified at least %17 of the protected area as suitable habitats for wild sheep. Marginality values ranging from 1.02 to 1.19 in different seasons indicated that wild sheep prefers environmental conditions higher than average of the study area. The values of specialization (2.82-3.60) showed species is dependent on limited range of environmental conditions and specialized on use of habitat resources

کلیدواژه‌ها [English]

  • Wild sheep
  • Habitat suitability modeling
  • Ecological niche factor analysis (ENFA)
  • Kouh-e- Bafgh Protected Area