آثار آنی آتش‌سوزی سطحی بر جامعه پرندگان جنگلی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد محیط‌زیست، دانشکده شیلات و محیط‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی، گرگان

2 دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

3 دانشجوی دکتری رشته جنگلداری، دانشکده علوم جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی، گرگان

چکیده

در این تحقیق، تغییرات جامعه پرندگان جنگلی و متغیرهای محیط‌زیستی در دو عرصه جنگلی سوخته و نسوخته در جنگل فاضل‌آباد گرگان در سال 1390 مورد بررسی قرار گرفت. پرندگان و متغیرهای محیط‌زیستی با روش نمونه‌برداری مسافتی مورد بررسی قرار گرفتند. در هر یک از 80 نقطه نمونه‌برداری (40 نقطه نمونه‌برداری در عرصه جنگلی سوخته و 40 نقطه نمونه‌برداری در عرصه جنگلی نسوخته) پرندگان در فاصله شعاعی 25 متری و متغیرهای زیستگاهی در فاصله شعاعی 5 متری از هر یک از نقاط نمونه‌برداری شدند. در فصل تولیدمثلی که مقارن با اولین بهار پس از وقوع آتش‌سوزی بود، تنوع و تراکم کل پرندگان در عرصه جنگلی سوخته بیشتر از عرصه جنگلی نسوخته بود. گونه‌های چرخ‌ریسک بزرگ (56/1±18/10)، چرخ‌ریسک پس‌سر سفید (51/0±50/3)، سهره جنگلی (57/4±46/15) و توکای سیاه (08/0±57/3) که در گروه پرندگان دانه‌خوار درخت‌زی قرار دارند، دارای تراکم بیشتر در عرصه جنگلی سوخته بودند در حالی‌که گونه‌های کمرکلی جنگلی (15/2±53/11)، دارکوب خال‌دار بزرگ (03/0±27/1) و مگس‌گیر سینه‌سرخ (03/0±91/1) که متعلق به گروه پرندگان آشیان حفره‌ای هستند، دارای تراکم بیشتر در عرصه جنگلی نسوخته بودند. نوع رفتار تغذیه‌ای و آشیانه‌سازی پرندگان بر واکنش آن‌ها در برابر آتش‌سوزی موثر بود. پرندگان آشیان حفره‌ای در برابر آشفتگی و تغییر زیستگاه آسیب‌پذیرتر بودند. هم‌چنین، نتایج نشان‌دهنده اهمیت زمان سپری شده از وقوع آتش‌سوزی بود. عوامل بروز آتش‌سوزی جنگلی باید شناسایی شود و از طریق روش‌های مدیریتی صحیح، تحت کنترل قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Short-Term Effects of Surface Wildfire on Forest Bird Community

نویسندگان [English]

  • Leyla Dabbagh 1
  • Hossein Varasteh Moradi 2
  • Ali Mastouri 3
1 MSc Graduated of Environmental Science, Department of Environmental Science, Faculty of Fishery and Environmental Science, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources
3 PhD. Candidate in Forestry, Department of Forestry, Faculty of Forest Sciences, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources
چکیده [English]

In this study, changes in forest bird community and environmental variables were studied in burned and unburned forest stands at Fazel Abad forest, Gorgan in 2011. Birds and environmental variables were studied using distance sampling method. In each of 80 sampling points (40 sampling points in burned and 40 sampling points in unburned forest stand), birds in a radius of 25 meters and environmental variables in a radius of 5 meters from each point were detected. In the reproductive seasons, which coincide with the first spring after the wildfire, the diversity and total density of birds was higher in burned forest compared to unburned forest stand. Great Tit (10.18±1.56), Coal Tit (3.50±0.51), Chaffinch (15.46±4.57) and Black Bird (3.57±0.08) that are classified as Arboreal grainivorous birds, had higher density in the burned forest; while Nuthatch (11.53±2.15), Great Spotted Woodpecker (1.27±0.03) and Red-breasted Flycatcher (1.91±0.03) that are classified as cavity-nesting birds, had higher density in the unburned forest. In the non-reproductive season, Great Tit, Coal Tit, Chaffinch, Black Bird, Syrian Woodpecker and Nuthatch had higher density in unburned forest. The feeding strategy and nest-building behaviors of birds are driving factor in response to the wildfire. Cavity-nesting birds were more vulnerable in relation to disturbance and habitat change. Moreover, the results illustrate the importance of elapsed time after wildfire. The causes of forest wildfires should be identified and through the proper management techniques to be controlled.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Surface fire
  • Bird community
  • Environmental variables
  • Fazel Abad forest
  • Gorgan