بررسی تغییرات جمعیتی و اثرگذاری آن بر تغییرات کاربری اراضی (مطالعه موردی: شهر گرگان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه محیط زیست دانشگاه ملایر

2 مدرس گروه محیط‌زیست، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه پیام‌نور و دانشجوی دکترا محیط‌زیست، دانشگاه ملایر. ایران

چکیده

امروزه رشد و گسترش فیزیکی شهر و تخریب بی‌رویه اراضی کشاورزی یکی از مشکلات تمدن بشری به ویژه در کشورهای در حال توسعه به شمار می‌رود. اگرچه توسعه فیزیکی شهرها به جهت ماهیت، فرآیندی پویا و گریزناپذیر است اما رشد شتابان، بی‌ضابطه و ناهمگون فیزیک شهر، ضرورت برنامه‌ریزی صحیح برای حفظ منابع با ارزش زمین و اقتصاد مولد جامعه را آشکار می‌سازد. این نوشتار سعی دارد ارتباط بین تغییرات جمعیت را با تغییرات کاربری اراضی منطقه در طی یک دوره 21 ساله در شهر گرگان بررسی نماید. در این راستا از داده‌های تصاویر ماهواره‌ای لندست، سنجنده‌های TM (1994) و OLI (2015)؛ و تکنیک‌های دورسنجی مانند طبقه‌بندی نظارتی و تفاضل تصاویر برای شناسایی و پایش تغییرات استفاده شده است. نتایج طبقه‌بندی حاکی از سه کلاس کاربری شامل جنگل، مناطق شهری و زمین کشاورزی می‌باشد. نتایج بررسی تغییرات کاربری اراضی بیانگر سیر صعودی سطح مناطق مسکونی (1870 هکتار) و سیر نزولی مساحت اراضی کشاورزی (1712 هکتار) و جنگلی (158 هکتار) می‌باشد. همچنین آمار جمعیتی در این دو سال تهیه و ضریب رشد جمعیت محاسبه شد. با توجه به نتایج به دست آمده نرخ تغییر شهر در منطقه مورد بررسی مثبت بوده و در واقع افزایش یافته و نرخ تغییر زمین‌های کشاورزی و مناطق جنگلی منفی بوده است. به طو کلی بیشترین تغییرات کاربری مربوط به اراضی کشاورزی بوده و بیشتر تغییرات به سمت غرب و شرق شهر گرگان است که این تغییرات سبب از بین رفتن زمین‌های کشاورزی و جنگلی و در کل ناپایداری روند توسعه شهر شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Investigation of Demographic Change and its Impact on Land Use Changes (Case Study: Gorgan City)

نویسندگان [English]

  • Mir Mehrdad Mirsanjari 1
  • Sahar Abedian 2
1 Assistant Professor, Malayer University
2 Instructor of University of Environmental Sciences, Department of Agriculture and Natural Resource, University of Payam e noor and Ph.D student of Malayer University, Iran.
چکیده [English]

The urban expansion and excessive destruction of agricultural lands is one of the problems of human civilization, especially in developing countries. Although the physical development of urban is a dynamic process and inevitable, but unsystematic and inconsistent growth of urban, the need for proper planning to protect valuable resources of the earth and the productive economy reveal. This article tries to assess the relationship between demographic changes and land use changes over a period of 21 years in Gorgan city. In this way, the Landsat satellite images of TM (1994) and OLI (2015) sensors; and techniques of remote sensing, such as supervised classification and Image difference were applied to identify and monitor the land use changes. The Classification results show three land use types, including forest, residential areas, and agricultural lands. The result of land use changes indicates an increase in the area of residential (1870 ha), and a decrease in the area of agricultural land (1712 ha) and forests (158 ha). Also, population statistics were obtained in these two years and the population growth rate was calculated. According to the results, the rate of change in the urban was positive and in fact increased, and the rate of change of agricultural and forest areas have been negative. The most changes were related to agricultural land use and more changes have taken place in the eastern and western side of Gorgan. The changes led to the loss of agricultural land and forests and instability in the development process of the urban.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Land Use Change
  • Population growth rate
  • Physical development
  • Demographic changes
  • Gorgan