بررسی مقایسه ای تأثیر توسعه مالی (مبتنی بر بازار پول و بازار سرمایه) در اثرگذاری رشد اقتصادی بر عملکرد محیط زیستی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، تهران، ایران

2 دانشگاه تهران، دانشکده اقتصاد، گروه اقتصاد بین رشته ای، تهران، ایران

3 گروه اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

هدف اصلی مطالعه حاضر بررسی مقایسه‌‌ای تاثیر توسعه مالی در شدت اثرگذاری رشد اقتصادی بر شاخص عملکرد محیط‌‌زیستی در دو حالت توسعه مالی بر مبنای بازار پول و توسعه مالی بر مبنای بازار سرمایه است و همچنین تاثیر متغیرهایی چون توریسم، توسعه مالی (بر اساس بازار پول و بازار سرمایه) و رشد اقتصادی بر عملکرد محیط‌‌زیستی کشورهای منتخب در حال توسعه مورد بررسی قرار می‌‌گیرد. در این مطالعه از شاخص عملکرد محیط‌‌زیستی به عنوان یکی از کامل‌‌ترین شاخص‌‌های محیط‌‌زیستی و همچنین از رویکرد پانل پویا (تخمین‌‌زن‌‌های اثرات ثابت و گشتاورهای تعمیم‌‌یافته سیستمی) استفاده شده است. نتایج حاکی از آن است که شاخص توسعه مالی مبتنی بر بازار پول منجر به بهبود عملکرد محیط‌‌زیستی می‌‌شود؛ این در حالی است که شاخص توسعه مالی مبتنی بر بازار سرمایه سبب کاهش کیفیت محیط‌زیست می‌شود. از طرفی دیگر، حضور شاخص توسعه مالی مبتنی بر بازار پول در کنار متغیر رشد اقتصادی، شدت اثرگذاری رشد اقتصادی بر کیفیت محیط‌زیست را افزایش داده است. در حالی که حضور شاخص توسعه مالی مبتنی بر بازار سرمایه در کنار متغیر رشد اقتصادی، شدت اثرگذاری رشد اقتصادی بر کیفیت محیط‌زیست را کاهش داده است. علامت هر یک از متغیرهای توریسم و شاخص توسعه انسانی به ترتیب منفی و مثبت است؛ بدان معنا که متغیر توریسم سبب کاهش کیفیت محیط‌زیست و شاخص توسعه انسانی منجر به بهبود عملکرد محیط‌‌زیستی می‌‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Comparative Examine the Impact of Financial Development (Based on Money Market and Capital Market) in the Intensity of Economic Growth Effects on the Environmental Performance

نویسندگان [English]

  • Hossein-Ali Fakher 1
  • Zahra Abedi 1
  • Majid Ahmadian 2
  • Bita Shaygani 3
1 Department of Natural Resources and Environment, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Faculty of Economics, Tehran University, Tehran, Iran
3 Department of Economics, Payam-e-Noor University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The main objective of this study is to comparative investigating the effects of financial development in the intensity of economic growth effects on the environmental performance considering financial development based on the money market and financial development based on the capital market. Also, we examine the effects of variables such as tourism, financial development (based on money market and capital market) and economic growth on environmental performance of selected developing countries. In this direction, IPS unit root test, fixed effects estimators, approach of System Generalized Method of Moments (System- GMM), F-Limer and hausman test are used in this study. The results indicate that the financial development based on the money market contributes to improved environmental performance. While the financial development based on the capital market reduces the quality of the environment. On the other hand, the presence of financial development based on the money market along with the variable of economic growth has increased the intensity of economic growth effects on the quality of the environment. While the presence of financial development based on the capital market along with the variable of economic growth has reduced the intensity of economic growth effects on environmental quality. The mark of each variable of tourism and the human development index are negative and positive respectively; meaning that the tourism variable will reduce the quality of the environment and the human development index will lead to improved environmental performance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Environmental performance index
  • Economic Growth
  • Financial Development
  • Intersection of economic- financial effects
  • Stock market volume index
  • Financial depth index
  • Human development

بهبودی، د.؛ اصغرچور، ح.؛ فلاحی، ف. و خانقاهی، ر. 1393. آثار توسعه مالی و اقتصادی در آلودگی محیط زیست در کشورهای منتخب عضو اوپک: رویکرد هم انباشتگی و حداقل مربعات پویا (DOLS) در داده های تابلویی. تحقیقات اقتصادی، 49(2): 335-315.

بهبودی، د.؛ فلاحی، ف. و برقی‌‌گلعذانی، ا. 1389. عوامل اقتصادی و اجتماعی مؤثر بر انتشار سرانه دی‌‌اکسیدکربن در ایران. تحقیقات اقتصادی، 45(90): 1-17.

برقی اسکویی، م.؛ فلاحی، ف. و ژنده‌‌خطیبی، ص. 1391. تاثیر تولیدات کارخانه‌‌ای و سرمایه‌‌گذاری مستقیم خارجی بر انتشار گاز  در کشورهای عضو گروه D8. فصلنامه مدلسازی اقتصادی. 20(6) : 109-93.

پژویان، ج. و مرادحاصل، ن. 1386. بررسی اثر رشد اقتصادی بر آلودگی هوا. فصلنامه پژوهش‌‌های اقتصادی. 4(7): 141-160.

پورکاظمی، م. و ابراهیمی، ا. 1387. بررسی منحنی کوزنتس محیط‌‌زیستی در خاورمیانه. فصلنامه پژوهش‌‌های اقتصادی ایران. 34(10): 71-51.

جعفری‌‌صمیمی، ا. و احمدپور، س.م. 1390. بررسی رابطه شاخص عملکرد محیط‌زیست و رشد اقتصادی در کشورهای توسعه‌یافته. پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران. 1(1): 72-55.

خسرونژاد، م. 1387. گردشگری خانه دوم و اثرات آن بر جوامع روستایی، گاهنامه اطلس، 9(2): 21-12.

خوشنویس، م. و پژویان، ج. 1391. بررسی تاثیر آلودگی محیط‌زیست بر شاخص توسعه انسانی در کشورهای توسعه‌‌یافته. فصلنامه علوم اقتصادی، 6(20): 67-39.

زرندی، م. و ببران، ص. 1378. راهبردهای بخش محیط‌زیست جهت نیل به اهداف سند چشم‌‌انداز بیست ساله کشور. فصلنامه راهبرد. 2(48): 122-101.

سلیمی‌‌فر، م. و دهنوی، ج. 1388. مقایسه منحنی محیط‌‌زیستی کوزنتس در کشورهای عضو  و کشورهای در حال توسعه: تحلیل مبتنی بر داده‌‌های پانل. دانش و توسعه. 29(16): 200-181.

شرزه‌‌ای، غ. و حقانی، م. 1388. بررسی رابطه علی میان انتشار کربن و درآمد داخلی با تأکید بر نقش مصرف انرژی. تحقیقات اقتصادی. 87(44): 90-75.

صادقی، س. و صادقی، ث. 1393. پیامدهای محیط‌‌زیستی رشد اقتصادی و سرمایه‌‌گذاری مستقیم خارجی: شواهدی از کشورهای در حال توسعه. فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، 18(70): 92-77.

صادقی، ک.؛ متفکر آزاد، م.؛ پورعباد الهان کویچ، م. و شهباززاده خیاوی، ا. 1391. بررسی رابطه علی بین انتشار دی‌‌اکسیدکربن، سرمایه‌‌گذاری مستقیم خارجی، سرانه مصرف انرژی و تولید ناخالص داخلی در ایران. فصلنامه اقتصاد محیط‌زیست و انرژی. 4(1): 116-101.

عاقلی، ل.؛ ولایی یامچی، م. و جنگ‌‌آور، ح. 1389. مطالعه اثر باز بودن اقتصاد بر تخریب محیط‌‌زیستی در ایران. فصلنامه راهبرد. 57(19): 216-197.

غزالی، س و زیبایی، م. 1388. بررسی و تحلیل رابطه بین آلودگی محیطی و رشد اقتصادی با استفاده از داده‌‌های تلفیقی: مطالعه موردی آلاینده مونوکسیدکربن. اقتصاد و توسعه کشاورزی. 2(23): 133-128.

لطفعلی‌‌پور، م.؛ فلاحی، م. و اسماعیل‌‌پورمقدم، ه. 1393. اثر رشد اقتصادی، تجارت و توسعه مالی بر کیفیت محیط‌زیست در ایران (بر اساس شاخص ترکیبی). فصلنامه پژوهش‌‌های رشد و توسعه اقتصادی، 4(15): 76-61.

لطفعلی‌‌پور، م.؛ فلاحی، م. و آشنا، م. 1389. بررسی رابطه انتشار دی‌‌اکسیدکربن با رشد اقتصادی انرژی و تجارت در ایران. تحقیقات اقتصادی. 1(46): 173-151.

لطفعلی‌‌پور، م.؛ فلاحی، م. و بستام، م. 1391. بررسی مسایل محیط‌‌زیستی و پیش‌‌بینی انتشار دی‌‌اکسیدکربن در اقتصاد ایران. 1(3): 109-81.

محمدی، ح. و تیرگری‌‌سراجی، م. 1393. بررسی ارتباط میان رشد اقتصادی، آزادسازی تجاری و آلودگی محیط‌زیست در کشورهای منتخب منطقه خاورمیانه. 2(6): 207-183.

مولایی، م. و بشارت، ا. 1394. بررسی ارتباط بین تولید ناخالص داخلی و و ردپای اکولوژیکی به عنوان شاخص تخریب محیط‌زیست . مجله تحقیقات اقتصادی، 50(4)، 1033-1017.

مولایی، م.؛ کاوسی کلاشمی، م. و رفیعی، ح. 1389. بررسی رابطه هم‌جمعی درآمد سرانه و انتشار سرانه دی‌‌اکسیدکربن و وجود منحنی کوزنتس محیط‌‌زیستی در ایران. علوم محیطی. 1(8): 216-205.

نظری، ر.؛ مهدوی‌‌عادلی، م. و دادگر، ی. 1393. بررسی عوامل مؤثر بر آلودگی محیط‌زیست در ایران طی دوره 1392-1353. 6(21): 60-47.

نوری، ه. و نوروزی آوارگانی، ا. 1386. ارزیابی توان محیطی برای توسعه توریم در دهستان چناخور. مجله پژوهشی علوم انسانی دانشگاه اصفهان. 22(1): 28-13.

واثقی، ا. و اسماعیلی، ع. 1388. بررسی عوامل تعیین‌‌کننده انتشار گاز CO2 در ایران (کاربرد نظریه محیط‌‌زیستی کوزنتس). محیط شناسی. 35(52): 110-99.

Altinay, M. & Hussain, K. 2005. Sustainable Tourism Development: A Case Study of North Cyprus. International Journal of Contemporary Hospitality Management. 17: 272 – 280.

Arouri, A.; Youssef, B. & Mhenni, H. 2012. Energy consumption, Economic Growth and CO2 Emission Middle East and North African Countries. Energy Policy. 45: 126-135.

Eccles, G. & Costa, J. 1996. Perspectives on tourism development. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 8: 44-51.

Font, X. & Ahjem, T. E. 1999. Searching for a balance in tourism development strategies. International journal of contemporary hospitality management. 11: 73-87.

Gartner, W. C. 1996. Tourism development : principles, processes, and policies. New York : Van Nostrand Reinhold.

Grossman, G. M. & Krueger, A. B. 1995. Economic Growth and the Environment. Quarterly Journal of Economics. 110: 353–377.

Kolstad, A. & Krautkraemer, V. 1993. Natural Resource Use and the Environment. Handbook of Natural Resource and Energy Economics. Elsevier, Amsterdam.

Meadows, D.; Meadows, J.; Randers, R. & Behrens, W. 1992. The Limits to Growth. New York: Universe Pub.

Ozturk, I. & Acaravci, A. 2013. The Long-Run and Causal Analysis of Energy, Growth, Openness and Financial Development on Carbon Emissions in Turkey. Journal of Energy Economics. 36: 262-267.

Pao, H. T. & Tsai, C. M. 2011. Multivariate Granger Causality between CO2 Emissions, Energy Consumption, FDI (Foreign Direct Investment) and GDP (Gross Domestic Product): Evidence from a Panel of BRIC (Brazil, Russian Federation, India, and China) Countries. Journal of Energy. 36: 685-693.

Sadorsky, P. 2010. The Impact of Financial Development on Energy Consumption in Emerging Economies. Journal of Energy Policy. 38: 2528-2535.

Selden, T. M. & Song, D. 1994. Environmental quality and development: Is there a Kuznets curve for air pollution?. Journal of Environmental Economics and Management, 27(2): 147-62.

Shafik, N. 1992. Economic development and environmental quality: an econometric analysis. Oxford Economic Papers, 46(1): 757-73.

Shahbaz, M. 2011. Does Financial Instability Increase Environmental Pollution in Pakistan?. Management Sciences. 24: 54-67.

Shahbaz, M.; Hye, Q. M. A.; Tiwari, A. K. & Leitao, N. C. 2013. Economic Growth, Energy Consumption, Financial Development, International Trade and CO2 Emissions in Indonesia. Journal of Renewable and Sustainable Energy Reviews. 25: 109-121.

Tamazian, A.; Chousa, J. P. & Vadlamannati, K. C. 2009. Does Higher Economic and Financial Development Lead to Environmental Degradation: Evidence from BRIC Countries. Journal of Energy Policy. 37: 246-253.

Tamazian, A. & Rao, B. 2010. Do Economic, Financial and Institutional Developments Matter for Environmental Degradation? Evidence from Transitional Economies. Journal of Energy Economics. 32: 137-145.

Zhang, Y. J. 2011. The Impact of Financial Development on Carbon Emissions: An Empirical Analysis in China. Journal of Energy Policy. 39: 2197-2203.