رویکردی بر اولویت‌بندی مناطق مناسب حفاظت با روش تحلیل کمبود‌‌های حفاظتی

نوع مقاله: مقاله ترویجی

چکیده

چکیده
افزایش جمعیت انسان و توسعه زیر‌ساخت‌های مورد نیاز در صورتی که براساس اصول توسعه پایدار صورت نگیرد، می‌تواند علاوه بر اثرات دیگر باعث کاهش تنوع‌زیستی شود. از این رو، کشور‌ها برای حفظ گونه‌ها و مقابله با این امر دست به ایجاد مناطق حفاظتی زده‌اند. ویژگی‌های اجتماعی-اقتصادی در انتخاب مناطق تحت حفاظت تأثیر بسزایی دارد، و اغلب با توجه به ارزش اقتصادی منطقه، موقعیت حفاظتی آن نادیده انگاشته می شود. از این‌رو، ارزش اقتصادی در اغلب مناطق تحت حفاظت موجود پایین است. دلیل دیگر نامناسب بودن موقعیت مناطق تحت ‌حفاظتی موجود، داشتن اهداف و دلایل مختلف برای حفاظت است. بنابراین، انتخاب مناطق حفاظتی نیازمند روشی سامان‌مند است که به طور همزمان بیشتر اهداف را در نظر بگیرد و مجموعه‌ای از مناطق را که نمایانگر یکپارچگی بخش‌های طبیعت است جهت حفاظت انتخاب کند. در ایران در مواردی انتخاب مناطق حفاظتی براساس روش‌های غیرسیستماتیک بوده است که بسیار به نظر کارشناس وابسته هستند. در دو دهه‌ اخیر ابزار‌های نرم‌افزاری مختلفی برای طرح‌ریزی سامان‌مند مناطق حفاظتی توسعه یافته است. یکی از این روش‌ها، تحلیل کمبود‌های حفاظتی است که برای مناطق وسیع مورد استفاده قرار می‌گیرد و کمبود‌های کنونی حفاظتی را مشخص می‌کند. در این روش، توزیع جوامع گیاهی و نیاز‌های زیستگاهی برای بهبود نقشه توزیع جانوری استفاده می‌شوند. سپس، توزیع پیش‌بینی شده با مناطق تحت حفاظت موجود مقایسه می‌شود و مکان‌ها و گونه‌هایی که خارج از مناطق حفاظت شده قرار دارند شناسایی می‌شوند. در مقاله‌ی حاضر چگونگی کاربرد روش تحلیل کمبود‌ها در اولویت‌بندی و انتخاب مناطق مناسب حفاظت با استفاده از نرم‌افزار Zonation مورد بررسی قرار گرفته است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Gap Analysis Approach for Prioritization and Selection of Protected Areas

چکیده [English]

Gap Analysis Approach for Prioritization and Selection of Protected Areas
 
 
 
1*Golmohammad Farkhani, A.; 2Salmanmahiny, A.;
3Mirkarimi, H.; 2Mikaeili Tabrizi, A.
 
1. MSc. Student in Environmental Science, Gorgan University
2. Assoc. Prof., Faculty of Environmental Science, Gorgan University of
Agriculture Science and Natural Resources
3. Asisst. Prof., Faculty of Environmental Science, Gorgan University of
Agriculture Science and Natural Resources
 
 (Received: 29/Jan/2013; Accepted: 23/Jan/2017)
 
 
Abstract
Human population growth and the required infrastructure without regard to the principles of sustainable development may cause biodiversity loss, among other consequences. Nations have thus taken steps to establish protected areas to combat nature’s downgrading and biodiversity loss. The economic and political implications can be serious and reserves can be selected from low grade areas or even lose their protected status when they prove to be economically valuable. As a result, reserves tend to be concentrated on land that, at least at the time of establishment, had not been important economically. Another reason for the inappropriate location of reserves is simultaneous consideration of many reasons for reserve establishement. Therefore, the selection of protected areas requires a systematic method that considers important aspects of nature protection and selects the best set of areas towards ensuring integrity of the selected ecosystems. In Iran, in some cases the selection of the protected areas has been based on unsystematic methods relying heavily on expert judgements. Different software tools have been developed for the systematic conservation planning in the past twenty years. Analysis of protection gaps is one such method of systematic selection of conservation areas that is used for large areas and defines the current gaps in protection. In this method, distribution of plant communities and habitat requirements are used to complete and improve animal distribution maps. Then, the predicted distribution is compared with existing protected areas and sites located outside the established areas are identified and suggested for inclusion. In the present paper we demonstrate the application and analysis of deficiencies to prioritize and select appropriate areas for protection using zonation software.
 
 
 
 
Keywords: Systematic selection, Protected areas , Gap analysis , Zonation, Prioritization
 
 
 
 

*Corresponding author:                                                                                                                      Email:afarkhani@gmail.com

کلیدواژه‌ها [English]

  • Systematic selection
  • protected areas
  • Gap Analysis
  • zonation
  • Prioritization

رشیدی، پ.؛ سلمان ماهینی، ع.؛ مخدوم، م.؛ علیزاده شعبانی، ا.؛ میکائیلی تبریزی، ع. و وارسته مرادی، ح. 1389. انتخاب سیستماتیک لکه‌های حفاظتی استان گلستان با استفاده از روش نظام ارزیابی و اولویت‌بندی حفاظت (CAPS).  پژوهش‌های محیط زیست. سال اول، شماره اول: 1- 12.

سلمان‌ماهینی، ع. 1388. شالوده حفاظت محیط‌زیست. انتشارات راه دانش سبز. 337.

سلمان‌ماهینی، ع. و کامیاب، ح. 1388. سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی کاربردی با نرم‌افزار ایدریسی(ترجمه). نوشته ایستمن، ج. رونالد. انتشارات مهر مهدیس. 582.

مهری، آ.؛ سلمان‌ماهینی، ع.؛ میر‌کریمی، س. ح. و رضایی، ح. ر. 1391. اولویت‌بندی مناطق مناسب حفاظت با کاربرد الگوریتم مذاب­سازی شبیه‌سازی شده. محیط‌زیست و توسعه. سال سوم، شماره ششم: 67-80.

Berliner, D. & Benn, G. 2003. Natural forest reserve system identification and protection categorization. Best practice review: conservation planning and target setting. 42, viewed 10 December 2012

Klein, C.; Wilson, K. A.; Watts, M.; Stein, J.; Corwardine, J.; Mackey, B. & Possingham, H. P. 2009. Spatial conservation prioritization inclusive of wilderness quality: A case study of Australia’s biodiversity. Biological Conservation. 142: 1282-1290.

Naidoo, R.; Balmford, A.; Ferraror, P. J.; Polasky, S.; Rickets, T. H. & Rouget, M. 2006. Integration economic cost in to conservation planning. Trend in Ecology and Ecology and Evolution. 21(12): 681-687.

Nicholls, A.O. & Margules, C.R. 1993. An upgraded reserve selection algorithm. Biological Conservation. 64: 165-169.

Norton, D. A. & Awimbo, J. A. 1996. An evaluation of representativeness for nature conservation. Hokitika Ecological District, New Zealand: Biological Conservation. 75(2): 177- 186.

Margules, C. R. & Pressey, R. L. 2000. Systematic conservation planning, nature. 405(6783): 243-253.

Mirkarimi, S. H.; Arrowsmith, C. and Mohammadzadeh, M. 2010. Sustainable development for protected area management: a comparative study between Iran and Australia, Proceedings of the 2nd International Symposium on Environmental Engineering, Tehran, ISSN 1735-5540. http://www.civilica.com/EnPaper-ISOEE02-ISOEE02_147.html

Moilanen, A.; Meller, L.; Leppanen, J.; Montesino Pouzols, F.; Arponen, A. & Kujala, H. 2012. Spatial conservation planning framework and software Zonation, version 3.1, User manual: 288.

Zedan, H.; Mulongoy, K. J.; Nogueira, A.; Fry, J.; Gidda, S. B.; Deda, P.; Ainsworth, D. & Regnier, M. 2005. Protected areas for achieving biodiversity targets. CBD News Special Edition: 1-24.